Ko je Radoš Bajić

Radoš Bajić (Medveđa kod Trstenika, 24. septembar 1953) srpski je glumac, scenarista, reditelj i producent, čije se ime već pola veka vezuje za domaći film i televiziju. Najšire je poznat kao tvorac i izvođač glavne uloge u seriji „Selo gori, a baba se češlja“, koju mnogi smatraju najgledanijom serijom u novijoj istoriji srpske televizije. Filmsku karijeru započeo je 1975. godine kao mlad glumac u ostvarenju „Sarajevski atentat“, a vremenom je prerastao u autora koji sam piše scenarija i režira sopstvene projekte.

Prema engleskoj Vikipediji, nastupio je u više od pedeset filmova, dok srpski mediji navode da je ostvario više od sto uloga na filmu i televiziji. Izvori se razlikuju u načinu brojanja, ali se slažu da je reč o jednom od najproduktivnijih i najprepoznatljivijih stvaralaca svoje generacije. Pored glume, često ga nazivaju i autorom koji ume da okupi veliku ekipu oko jedne ideje, što pokazuju serije i filmovi nastali pod njegovim potpisom.

Rani život i detinjstvo

Radoš Bajić rođen je u selu Medveđa kod Trstenika, nekoliko kilometara uzvodno uz Zapadnu Moravu. Svoje detinjstvo opisao je kao vreme sklada, reda i topline, slično životu seoske dece u kraju koji se tek oporavljao od nedavno završenog rata. Zavičaj je zadržao kao važnu tačku svog identiteta, pa se u njega redovno vraća, a Moravu i srpsko selo često pominje kao temu kojoj želi da ostane veran u svom radu.

Porodično detinjstvo obeležila je i teška tragedija. Njegova sestra Radmila umrla je kao trinaestogodišnja devojčica, a Bajić je u kasnijim ispovestima govorio o tome koliko je taj gubitak ostavio dubok trag na njega i roditelje. Upravo iz tih godina potiče njegova vezanost za porodicu, o kojoj često govori kao o osnovnom osloncu u životu.

Obrazovanje

Osnovnu školu Radoš Bajić završio je u rodnom mestu, a zatim je upisao srednju muzičku školu u Nišu. U to vreme maštao je da postane kompozitor i dirigent, pa je muzika ostala važan deo njegovog razvoja. Kako je kasnije objasnio u intervjuu, glumcem je postao gotovo slučajno, jer ga je sve snažnije privlačila gluma.

Po završetku srednje škole upisao je Fakultet dramskih umetnosti u Beogradu. Studirao je u klasi profesorke Ognjenke Milićević, a diplomirao je 1976. godine. Kao diplomski rad izabrao je sopstveni tekst, monodramu „Led“, koju je napisao nakon dugog istraživanja monoloških formi. Na toj ideji prvi put je ozbiljno ušao u pisanje, što će kasnije postati jedan od stubova njegove karijere. Film pod nazivom „Led“ iz 2012. godine takođe se u filmografijama navodi uz njegovo ime kao scenaristu.

Početak karijere

Prvi snimajući dan i povreda

Prvu filmsku ulogu Radoš Bajić dobio je kao dvadesetdvogodišnjak, u filmu „Sarajevski atentat“ reditelja Veljka Bulajića. Tumačio je Nedeljka Čabrinovića, jednog od učesnika atentata na austrougarskog prestolonaslednika. Prvi snimajući dan, 28. juna 1975. godine, ostao mu je u sećanju zbog teške povrede. Prema njegovim rečima, tokom scene u kojoj su kaskaderi glumili austrougarsku žandarmeriju dobio je više udaraca u glavu, nakon čega je završio u bolnici, a kasnije i na operaciji. Reditelj Bulajić i glumac Miloš Kandić bili su deo te ekipe, a Bajić o tom događaju i danas rado priča kao o nesvakidašnjem početku.

Prve uloge u partizanskim filmovima

Nakon debitantske uloge usledili su novi angažmani u popularnim ratnim filmovima tog doba. Igrao je u ostvarenju „Vrhovi Zelengore“ Zdravka Velimirovića, kao i u „Partizanskoj eskadrili“ Hajrudina Krvavca. Kasnije je nastupio i u filmovima „Sokol“ (1981) i „Sabinjanke“ (1982). Dugo je tumačio romantične junake, a u tadašnjim omladinskim časopisima tinejdžerke su ga, po njegovom sećanju, poredile sa Zdravkom Čolićem. Reditelj Lordan Zafranović mu je jednom prilikom rekao da ga nije uzeo u podelu jer je „bio previše lep“, što je Bajića navelo da se okrene pisanju.

Uspon do popularnosti

Osamdesetih godina Radoš Bajić učvrstio je svoje mesto u srpskoj kinematografiji. Narator je bio u televizijskoj seriji „Oj Moravo“ (1984), a zapaženu ulogu ostvario je u seriji „Vuk Karadžić“ (1987–1988), u kojoj je tumačio Simu Milutinovića Sarajliju. Kao scenarista potpisao je ostvarenje „Tragovima kosovskih junaka“ (1989). Početkom devedesetih nastupio je u filmovima „Sveto mesto“ (1990) i „Dezerter“ (1992), a 1995. godine ostvario je ulogu Sekule, koja ga je dodatno približila široj publici.

Bajić je u to vreme već bio i uspešan autor, a pisanje je opisivao kao zanimanje u kojem se oseća najprijatnije. Radio je kao slobodni umetnik, bez ijednog dana radnog staža u nekoj instituciji. Često je isticao da je „firma“ za sebe, što je u praksi značilo da je sam odgovoran za svaki angažman i svaki projekat.

Godine van filma (1996–2006)

Od 1996. do 2006. godine Radoš Bajić imao je pauzu u radu. Prema njegovim rečima iz intervjua, tokom devedesetih bio je popularan glumac, a nakon što je odbio ponudu da se učlani u jednu političku stranku, ostao je bez angažmana. U tim godinama, kako je rekao, preživljavao je radom van glume i teško se nosio sa nesigurnošću. U to vreme u njegovom životu veliku ulogu imala je supruga Milena.

Iz tog perioda izašao je upravo sa projektom koji će mu doneti najveću popularnost. Povratak je obeležila serija „Selo gori, a baba se češlja“, koja je njegovo ime ponovo vratila u središte pažnje publike.

„Selo gori, a baba se češlja“

Serija „Selo gori, a baba se češlja“ prikazivana je od 2007. do 2017. godine i brzo je postala televizijski fenomen. Radoš Bajić bio je njen scenarista, reditelj i glumac, a tumačio je lik Radašina. Njegovu televizijsku suprugu Radojku igrala je Ljiljana Stjepanović, dok su u seriji nastupili i Milorad Mandić Manda, Dragan Nikolić i Mirko Babić. Prema podacima iz medija, ulogu sudije Velibora i Žote prvobitno je trebalo da igra Bogdan Diklić, ali je ponudu odbio, a isto su učinili i neki drugi glumci. Uloge su ipak pronašle prave nosioce, pa je serija zadržala šarm i popularnost.

Bajić je u razgovorima navodio da je za snimanje serije bilo potrebno hiljadu dana i da je to kapitalno delo njegove karijere. Serija se i danas redovno reprizira na Radio-televiziji Srbije, a Vikipedija je opisuje kao najgledaniju seriju u istoriji Srbije. Film „Selo gori… i tako“ (2009) prenosi priču na veliko platno, a prema podacima baze IMDb, 2025. godine pojavio se i nastavak pod nazivom „Selo gori a baba se češlja – I tako“, čiji je Bajić scenarista i reditelj.

Postoji i lična dimenzija ovog projekta. Bajić je rekao da je borbu svoje supruge Milene sa rakom dojke preneo u seriju kroz životnu priču Radojke, a taj deo priče publika je posebno zapamtila.

Reditelj i scenarista istorijskih projekata

Ravna gora i Za kralja i otadžbinu

Nakon uspeha komedije Radoš Bajić okrenuo se istorijskim temama. Televizijska serija „Ravna gora“ (2013–2014) bila je njegov prvi rad posvećen Drugom svetskom ratu iz ugla ravnogorskog pokreta Draže Mihailovića, a iz tog materijala nastao je i film „Za kralja i otadžbinu“ (2015), čija je premijera održana 23. marta u Sava centru. Bajić je naglasio da je time otvorio drugačiji pogled na taj period, iako su neki kritičari ocenili film kao nedovoljno uspeo.

Heroji Halijarda i Vazdušni most

Najambiciozniji reditelj­ski poduhvat Radoša Bajića je film „Heroji Halijarda“ (2023), nadahnut akcijom spasavanja savezničkih pilota iza neprijateljskih linija, poznatom kao operacija „Halijard“. Snimanje je počelo u selu Nemenikuće na obroncima Kosmaja, a istovremeno je radjena i televizijska serija „Vazdušni most“ (2024). Pretpremijerno prikazivanje održano je 15. septembra 2023. godine u Gornjem Milanovcu, na obeležavanju 79. godišnjice operacije. Bajić je u izjavama istakao da je film radio pet godina i da ga smatra krunom svoje karijere.

Film je izazvao i polemike. Deo kritičara ocenio je da projekat promoviše istorijski revizionizam, dok je Bajić odbacivao takve tvrdnje i govorio da njegova namera nije da veliča, nego da ispriča priču o ljudima koji su spasavali pilote. Isti magazin „Vreme“ ocenio je da je reč o njegovoj dotad najambicioznijoj i najuspelijoj bioskopskoj režiji.

Čuvar ikone Svetog Đorđa

Film „Čuvar ikone Svetog Đorđa“ režirala je njegova ćerka Jelena Bajić Jočić, prema scenariju Radoša Bajića. U filmu on tumači Stanoja Reljića, a u podeli su još Miona Marković, Aleksandar Đurica, Branko Janković, Slaviša Čurović, Vjera Mujović i Nedeljko Bajić. Ostvarenje je donelo Radošu Bajiću više nagrada na festivalima u Srbiji i inostranstvu.

Najveći uspesi

• „Selo gori, a baba se češlja“ – serija koja se smatra najgledanijom u istoriji srpske televizije.
• „Sarajevski atentat“ – prva filmska uloga (Nedeljko Čabrinović, 1975).
• „Vuk Karadžić“ – zapažena televizijska uloga Sime Milutinovića Sarajlije.
• „Heroji Halijarda“ – najveći reditelj­ski poduhvat, koji i sam naziva krunom karijere.
• „Čuvar ikone Svetog Đorđa“ – ostvarenje za koje je dobio više nagrada za glavnu mušku ulogu.
• Autorstvo – scenarista i reditelj više serija i filmova, među kojima su „Ravna gora“, „Za kralja i otadžbinu“, „Braća po babine linije“ i „Šifra Despot“.

Privatni život

Radoš Bajić već pola veka živi u braku sa suprugom Milenom, koja se retko pojavljuje u javnosti. Imaju dvoje dece, ćerku Jelenu i sina Nedeljka. Bajić često ističe da je Milena u velikoj meri zaslužna za njegov uspeh, i naziva je osloncem i izuzetnom ženom. Prema pisanju medija, par je započeo zajednički život skromno, a kasnije je proslavio pedeset godina braka.

Najteži trenutak porodice bila je Milenina borba sa rakom dojke. Prema medijskim izveštajima, lečenje je trajalo 288 dana, a Bajić je taj period nazivao najtežim u životu. Njegov odnos prema porodici najbolje se vidi u odluci koju je doneo kada su mu se, kako se navodi, otvarala vrata Holivuda. Nije želeo da ode bez supruge, pa je ostao u Srbiji. Kasnije je rekao da nikada nije požalio, jer je između života i slave izabrao život.

Bajić živi u Beogradu, u kući u kojoj je, kako kažu komšije, miran i druželjubiv. Poznat je kao ranoranilac. Godišnji odmor rado provodi u rodnom kraju. Objavio je i monografiju „Moj život – moja priča“, u kojoj govori o više od četiri decenije stvaralaštva. Javno se opraštao i od kolega, među kojima su Žarko Laušević i Meto Jovanovski, a često govori o prijatelju Miloradu Mandiću Mandi, čije mu društvo, kako navodi, mnogo nedostaje.

Zanimljivosti

• Prvi snimajući dan u karijeri, 28. juna 1975. godine, završio je povredom i boravkom u bolnici.
• Kao mladić maštao je da postane kompozitor i dirigent, pa je pohađao muzičku školu u Nišu.
• Diplomirao je sa sopstvenom monodramom „Led“.
• Prema sopstvenim rečima, nikada nije bio zaposlen u nekoj instituciji i nema ni dana bolovanja.
• Snimanje serije „Selo gori, a baba se češlja“ trajalo je, prema njegovim rečima, hiljadu dana.
• Lik Radašina i Radojke inspirisan je delom i njegovim sopstvenim životom.
• Njegova ćerka Jelena Bajić Jočić režirala je film za koji je on napisao scenario.

Nagrade i priznanja

• Orden Svetog Vladike Nikolaja – odlikovanje Srpske pravoslavne crkve iz 2011. godine.
• Orden Svetog Save – najviše priznanje Srpske pravoslavne crkve, uručeno mu je od patrijarha Irineja za izvanredne rezultate u filmsko-televizijskoj produkciji i doprinos očuvanju duhovnih vrednosti srpskog naroda.
• Nagrada „Pavle Vuisić“ – priznanje Udruženja filmskih glumaca Srbije za izuzetan doprinos glumi, uručeno na 53. Festivalu glumačkih ostvarenja „Filmski susreti“ u Nišu.
• Belovodska rozeta – nagrada za ukupan rad na polju filmsko-televizijske umetnosti.
• Gran pri „Zlatni Naisus“ – najviše priznanje prvog Međunarodnog filmskog festivala u Nišu, za ulogu Stanoja Reljića u filmu „Čuvar ikone Svetog Đorđa“.
• „Zlatni vitez“ – Zlatna diploma za najbolju mušku ulogu na 35. Međunarodnom festivalu u Sevastopolju.
• Nagrada „Aleksandar Lifka“ – priznanje za domaće stvaraoce na 33. Festivalu evropskog filma Palić.

Nasleđe i uticaj

Radoš Bajić ostavio je trag kao jedan od retkih domaćih autora koji su gotovo četiri decenije uspevali da održe kontinuitet i kao glumci i kao scenaristi i reditelji. Serija „Selo gori, a baba se češlja“ postala je deo svakodnevnog govora, a njeni likovi i replike ostali su prepoznatljivi i među generacijama koje je nisu gledale u vreme prvog prikazivanja. Drugi deo njegovog opusa čine projekti posvećeni istorijskim temama, koji su izazivali i podele u javnosti, ali i veliku pažnju publike.

Njegov uticaj vidi se i u porodici. Ćerka Jelena Bajić Jočić nastavila je rad u filmu, a zajednički projekti pokazuju kontinuitet autorskog rukopisa. Sam Bajić naglašava da mu je cilj da kroz filmsku i televizijsku umetnost sačuva srpsko selo, tradiciju i kulturu.