Ko je Olivera Marković

Olivera Marković bila je srpska i jugoslovenska glumica, jedna od najznačajnijih pozorišnih, filmskih i televizijskih umetnica druge polovine dvadesetog veka. Rođena je 3. maja 1925. godine u Beogradu, a preminula 2. jula 2011. godine, takođe u Beogradu, u 87. godini života. Pored glume, Olivera Marković se bavila i pevanjem, naročito interpretacijom ruskih romansi, po čemu je takođe bila veoma cenjena. Tokom karijere duge šest decenija ostvarila je više od stotinu pozorišnih uloga i pojavila se u velikom broju filmova i televizijskih serija, a prema anketi "Večernjih novosti" nalazi se među pet najvećih srpskih glumica dvadesetog veka (izvori se razlikuju da li je reč o trećem ili petom mestu).

Rani život i detinjstvo

Olivera Marković je rođena kao Olivera Đorđević, u porodici Velizara Đorđevića, koji je radio kao sreski načelnik i poticao je sa Kosmaja. Prema sećanjima same glumice, otac je bio topao, emotivan i duhovit čovek, i njegov uticaj se osećao u njenom kasnijem odnosu prema životu i publici.Detinjstvo je najvećim delom provela u Nišu, gde je krenula u osnovnu školu. Već sa svega devet godina, 1934. godine, u Niškoj Banji je osnovala svoju prvu "pozorišnu grupu", u kojoj je bila i glavna glumica, i rediteljka, i upravnica, i autorka tekstova – neobičan podatak koji jasno pokazuje koliko je rano njena umetnička priroda došla do izražaja. Bila je nestašno i veselo dete, sklono šali, i već tada je najviše od svega volela da peva.Krajem tridesetih godina dvadesetog veka porodica Đorđević se vratila u Beograd, gde je Olivera završila Prvu žensku gimnaziju.

Obrazovanje

Nakon gimnazije, Olivera Marković je upisala studije istorije umetnosti na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na kojima je apsolvirala, ali ih nikada nije formalno završila jer ju je gluma sve više privlačila. Za vreme Drugog svetskog rata nastupala je u manjim beogradskim pozorišnim grupama, a 1944. godine, u ratom razorenom Beogradu, na okupljanju kreativne omladine na Kolarčevom univerzitetu upoznala je kolegu Radeta Markovića, glumca sa kojim će kasnije podeliti i scenu i porodični život.Prvi, manji filmski nastup ostvarila je 1945. godine u drami "U planinama Jugoslavije" sovjetskog reditelja Abrama Ruma, nakon čega se konačno opredelila za glumu kao poziv. Godine 1948. upisala je Akademiju za pozorišnu umetnost u Beogradu, koju je 1952. godine diplomirala u klasi profesora Mate Miloševića – jednog od osnivača srpske pozorišne pedagogije.

Početak karijere

Već 1951. godine Olivera Marković postala je član Beogradskog dramskog pozorišta. Njena prva uloga bila je Klara u predstavi "Slamni šešir", u režiji njenog profesora Mate Miloševića. Tokom pedesetih godina Beogradsko dramsko pozorište negovalo je repertoar savremenih stranih pisaca, a Olivera je to razdoblje obeležila upečatljivim ulogama u adaptacijama dela Tenesija Vilijamsa ("Mačka na usijanom limenom krovu", u kojoj je igrala Megi) i Artura Milera ("Lov na veštice"), kao i u predstavama "Dobri vojnik iz Sečuana", "Tri sestre", "Karamazovi", "Ukroćena goropad" i "Konak".Nakon približno deset godina rada u Beogradskom dramskom pozorištu, Olivera Marković je napustila ovu kuću, u želji da istraži nove forme pozorišnog izraza. Paralelno sa pozorišnom karijerom, u istom periodu udala se za kolegu Radeta Markovića, sa kojim je 1946. godine dobila sina Gorana Markovića, kasnije uglednog filmskog i pozorišnog reditelja.

Uspon do popularnosti

Filmska slava stigla je Oliveri Marković krajem pedesetih i početkom šezdesetih godina, u saradnji sa rediteljem Veljkom Bulajićem, čija je bila omiljena glumica. Igrala je u njegova tri najznačajnija ostvarenja tog perioda: "Vlak bez voznog reda" (1959), "Uzavreli grad" (1961) i "Kozara" (1962).Prekretnicu u karijeri predstavljala je 1962. godina, kada joj je poznati poljski reditelj Andžej Vajda poverio glavnu ulogu Katarine Izmajlove u filmu "Sibirska ledi Magbet", nastalom prema poznatoj priči Nikolaja Ljeskova. Njeni partneri u filmu bili su Ljuba Tadić i reditelj Bojan Stupica, a uloga joj je donela Srebrnu arenu u Puli. Iako svetski uspeh nije izostao u onoj meri u kojoj se očekivalo, sama saradnja sa Vajdom ostala je jedan od najvrednijih podataka u njenoj filmografiji.Već 1964. godine Olivera Marković je osvojila i svoju prvu Zlatnu arenu u Puli, za ulogu u socijalnoj drami "Službeni položaj" reditelja Fadila Hadžića.

Najveći uspesi

Tokom sledećih decenija Olivera Marković je postala jedno od najprepoznatljivijih lica jugoslovenskog filma, pozorišta i televizije. Prema različitim izvorima, snimila je između pedeset i sedamdeset igranih filmova, a u pojedinim pregledima njene ukupne filmske i televizijske filmografije navodi se i podatak da se pojavila u oko sto sedamdeset ostvarenja između 1946. i 2005. godine – brojke se u izvorima razlikuju, ali sve potvrđuju izuzetno bogat i dugačak umetnički opus.Od filmskih uloga posebno se izdvajaju "Petrijin venac" (1980) reditelja Srđana Karanovića, "Moj tata na određeno vreme" (1982) Milana Jelića, "Balkan ekspres" (1983), za koji je dobila i drugu Zlatnu arenu u Puli, "Braća po materi" (1988) Zdravka Šotre, kao i "Sabirni centar", "Tesna koža", "Nacionalna klasa", "Majstori, majstori" i "Urnebesna tragedija". U poznijim godinama karijere upamćena je i po ulozi bake u filmu "Tito i ja" (1992).Na malim ekranima Olivera Marković je ostavila trag u nekoliko kultnih televizijskih serija: u "Nevenu" (1973) tumačila je nekoliko različitih uloga kroz 26 epizoda, u "Grlom u jagode" (1976) igrala je Banetovu majku Oliveru, a u dugogodišnjem hitu "Bolji život" (1987–1991) publika ju je pamtila kao Bubu Radović-Đorđević kroz 33 epizode. Pojavljivala se i u serijama "Zaboravljeni" i "Otvorena vrata".Uz glumu, Olivera Marković je gradila i pevačku karijeru, prvenstveno kao interpretatorka ruskih romansi, pod uticajem svoje učiteljice pevanja, poznate pevačice Olge Jančevecke. Imala je ugovor sa zagrebačkim "Jugotonom" i snimila ploču sa romansama, a njena verzija romanse "Trojka" postala je pravi evergrin. Kada bi održavala koncerte, ulaznice bi bile rasprodate u kratkom roku, a njena kolega, glumac Vlastimir Đuza Stojiljković, isticao je kako je retkost da neko podjednako uspešno neguje i glumu i pevanje, a da jedno drugom ne smeta.

Privatni život

Privatni život Olivere Marković bio je usko povezan sa njenom umetničkom karijerom. Sa Radetom Markovićem, kolegom kog je upoznala u ratnim godinama, venčala se 1945. godine. Godinu dana kasnije, 24. avgusta 1946, dobili su sina Gorana Markovića, koji je kasnije postao jedan od najznačajnijih srpskih filmskih i pozorišnih reditelja. Brak sa Radetom Markovićem trajao je, prema izvorima, sedamnaest ili devetnaest godina (izvori se razlikuju), a okončan je razvodom 1964. godine. Uprkos razvodu, Olivera i Rade su nastavili da nastupaju zajedno kao pozorišni partneri, a kasnije su se često pojavljivali i u ostvarenjima svog sina Gorana.Nakon razvoda, Olivera Marković je ušla u vezu sa kolegom glumcem Dušanom Bulajićem, rođenim bratom reditelja Veljka Bulajića, u čijim je filmovima ranije igrala. Dušan Bulajić je postao njen drugi suprug, a njihov brak, protkan, kako je sama govorila, dubokim i nežnim emocijama, trajao je više od trideset godina, sve do njegove smrti 3. juna 1995. godine, kada je imao 63 godine. Olivera i Dušan su obojica bili članovi Narodnog pozorišta u Beogradu i trudili su se da svoj privatni život drže podalje od javnosti. Glumica je kasnije u šali govorila da joj se čini da se "udala čim se rodila" i da se ne seća perioda svog života kada nije bila u braku.Olivera Marković je preminula 2. jula 2011. godine u Beogradu, u 87. godini života; prema pojedinim izvorima, uzrok smrti bila je teška bolest. Zanimljivo je da je njen prvi suprug Rade Marković preminuo samo deset meseci ranije, 10. septembra 2010. godine, u 88. godini. Olivera Marković je sahranjena u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, pored Radeta Markovića. Dana 1. oktobra 2011. godine u Narodnom pozorištu u Beogradu održan je program posvećen njenom liku i delu.

Zanimljivosti

• Sa svega devet godina osnovala je svoju prvu "pozorišnu trupu" u Niškoj Banji, u kojoj je bila i glumica, i rediteljka, i upravnica.
• Nakon smrti glumice, njen sin Goran Marković predao je kustosu Muzeja Narodnog pozorišta kutiju sa njenim ličnim stvarima. Tada je otkriveno da je Olivera više od šest decenija čuvala umrlicu čuvene glumice Žanke Stokić, koju je, prema sopstvenom sećanju, "skinula sa jednog drveta" neposredno nakon njene sahrane 1947. godine.
• Poznata glumica Mira Stupica govorila je da bi, na pitanje ko je "velika rasna glumica", odgovorila jednostavno: "Gledajte Oliveru Marković i odmah ćete saznati."
• Na kući u kojoj je živela, na uglu ulica Pere Todorovića i Osogovske na Banovom Brdu (Čukarica), postavljena je spomen-ploča sa natpisom da je dramska umetnica Olivera Marković rođena i umrla na Čukarici.
• Uprkos razvodu, Olivera i Rade Marković su ostali, kako se govorilo, "večiti partneri" na sceni.

Nagrade i priznanja

• Zlatna arena u Puli za ulogu u filmu "Službeni položaj" (1964)
• Zlatna arena u Puli za ulogu u filmu "Balkan ekspres" (1983)
• Srebrna arena u Puli za ulogu u filmu "Sibirska ledi Magbet" (1962)
• Nagrada Narodnog pozorišta, dva puta – za uloge Majka Hrabrost (1972) i Klara (1978)
• Nagrada "Slavica" za celokupan doprinos filmskoj umetnosti
• Dobričin prsten, za dugogodišnji pozorišni angažman
• Prema anketi "Večernjih novosti", uvrštena je među pet najvećih srpskih glumica dvadesetog veka

Nasleđe i uticaj

Olivera Marković ostaje upamćena kao jedna od poslednjih velikih glumica jugoslovenske kinematografije i jedna od stubova Beogradskog dramskog i Narodnog pozorišta. Njena sposobnost da podjednako uspešno neguje glumu i pevanje, kao i lakoća sa kojom se kretala kroz sve žanrove – od drame, preko komedije, do socijalnog filma – učinile su je jedinstvenom pojavom na domaćoj sceni. Kroz svog sina Gorana Markovića, njeno umetničko nasleđe nastavilo je da živi i u narednim generacijama srpske kinematografije, dok je njena interpretacija ruskih romansi ostala trajno zabeležena na starim snimcima "Jugotona".

Biografija - najčešća pitanja

Kada je rođena Olivera Marković?

Olivera Marković je rođena 3. maja 1925. godine u Beogradu.

Kada je i gde preminula Olivera Marković?

Preminula je 2. jula 2011. godine u Beogradu, u 87. godini života.

Koje je pravo ime Olivere Marković?

Rođena je kao Olivera Đorđević, a prezime Marković je dobila udajom za glumca Radeta Markovića.

Ko je bio suprug Olivere Marković?

Bila je udata dva puta – prvo za glumca Radeta Markovića, a nakon razvoda za glumca Dušana Bulajića, brata reditelja Veljka Bulajića.

Ko je sin Olivere Marković?

Njen sin je Goran Marković, poznati srpski filmski i pozorišni reditelj.

Po čemu je najpoznatija Olivera Marković?

Najpoznatija je po ulogama u filmovima "Balkan ekspres", "Sibirska ledi Magbet" i "Petrijin venac", kao i po televizijskoj seriji "Bolji život", a bila je cenjena i kao pevačica ruskih romansi.

Koliko je filmova i uloga ostvarila Olivera Marković tokom karijere?

Prema različitim izvorima, ostvarila je više od sto pozorišnih uloga i pojavila se u velikom broju filmova i televizijskih ostvarenja tokom karijere duge šest decenija.

Da li je Olivera Marković pevala?

Da, pored glume bavila se i pevanjem, naročito interpretacijom ruskih romansi, i imala je ugovor sa diskografskom kućom "Jugoton".

Gde je sahranjena Olivera Marković?

Sahranjena je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, pored svog prvog supruga Radeta Markovića.

Koje nagrade je osvojila Olivera Marković?

Osvojila je dve Zlatne i jednu Srebrnu arenu u Puli, dva puta Nagradu Narodnog pozorišta, kao i nagrade "Slavica" i Dobričin prsten.

Zaključak

Olivera Marković predstavlja jednu od najsvestranijih i najupečatljivijih umetničkih ličnosti srpskog i jugoslovenskog dvadesetog veka. Kroz šezdeset godina karijere spojila je pozorište, film, televiziju i muziku, ostavljajući iza sebe bogatu filmografiju i galeriju nezaboravnih uloga, od "Sibirske ledi Magbet" do "Balkan ekspresa". Njen privatni život, obeležen s jedne strane dugogodišnjim pozorišnim partnerstvom sa Radetom Markovićem i sinom Goranom, a s druge strane tridesetogodišnjim brakom sa Dušanom Bulajićem, dopunjuje sliku o umetnici koja je i van scene živela s istom strašću kojom je nastupala na njoj. Olivera Marković preminula je 2011. godine, ali njeno ime i danas ostaje sinonim za veliku srpsku glumu.