Ko je Vlastimir Đuza Stojiljković

Vlastimir Đuza Stojiljković bio je srpski pozorišni, filmski, televizijski i radio glumac, jedan od najistaknutijih predstavnika srpskog glumišta druge polovine dvadesetog veka. Rođen je 1929. godine u Ražnju, a preminuo 2015. godine u Beogradu, ostavljajući za sobom karijeru dugu skoro sedam decenija. Tokom svog rada ostvario je više od 130 pozorišnih uloga, nastupao u brojnim filmovima i televizijskim serijama, pozajmljivao glas junacima crtanih filmova i vodio popularne radio i televizijske emisije. Najšira publika ga pamti po ulozi Rodoljuba "Rođe" Petrovića u seriji "Pozorište u kući" i po pesmi "Devojko mala".

Rani život i detinjstvo

Vlastimir Đuza Stojiljković rođen je 30. juna 1929. godine u Ražnju, mestu nedaleko od Kruševca, u tadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji. Odrastao je u učiteljskoj porodici – otac mu se zvao Mladen, a majka Leposava, i oboje su bili prosvetni radnici. Majka ga je lično učila u prva dva razreda osnovne škole.Detinjstvo Vlastimira Stojiljkovića obeležile su ratne godine. Tokom Drugog svetskog rata otac mu je jedno vreme bio u zarobljeništvu, pa je porodica ostala da živi u skromnim uslovima, u prostorijama seoske škole u kojoj je majka predavala. U kasnijim intervjuima glumac je opisivao teškoće tog perioda, uključujući i duge pešačke puteve bez obuće tokom seobe porodice. Deo detinjstva proveo je i u Ribarskoj Banji, mestu za koje je ostao emotivno vezan do kraja života i za koje je govorio da bi voleo da tamo počiva, pored svojih dede i babe.

Obrazovanje

Osnovno i srednje obrazovanje Vlastimir Stojiljković stekao je u Kruševcu, gde je završio gimnaziju. Upravo u kruševačkoj gimnaziji doživeo je prvi susret sa glumom, nastupivši u Nušićevoj jednočinki "Kirija". Kao učenik bio je čest gost i u predstavama Narodnog pozorišta u Kruševcu, gde je 1946. godine zabeležio i svoj prvi profesionalni scenski nastup.Po završetku gimnazije upisao je Rudarsko-geološki fakultet u Beogradu, prateći, čini se, porodičnu logiku sigurnijeg zanimanja. Ipak, ljubav prema glumi pokazala se jačom, pa je fakultet napustio već posle trećeg semestra i upisao Akademiju pozorišnih umetnosti u Beogradu. Diplomirao je u klasi profesora Mate Miloševića, jednog od najuglednijih srpskih pozorišnih pedagoga tog doba, u periodu između 1948. i 1952. godine.

Početak karijere

Profesionalnu glumačku karijeru Vlastimir Đuza Stojiljković započeo je 1951. godine u Beogradskom dramskom pozorištu (BDP), jednoj od vodećih beogradskih pozorišnih kuća tog perioda. U ovom teatru ostao je do 1968. godine, gradeći repertoar uloga koje su ga postepeno afirmisale kao ozbiljnog dramskog, a ubrzo i komičkog glumca.Na filmu je debitovao 1957. godine u ostvarenju "Tuđa zemlja" reditelja Jožea Galea. Iako je filmska karijera predstavljala značajan segment njegovog rada, Stojiljković je tokom čitavog života ostao prevashodno pozorišni glumac, dok su film, televizija i radio bili dopuna njegovog svestranog umetničkog angažmana. Već u ovom ranom periodu pokazao je i pevački talenat, koji će ubrzo doprineti njegovoj širokoj popularnosti.

Uspon do popularnosti

Godine 1968. Stojiljković prelazi u Atelje 212, jedno od najprogresivnijih pozorišta tadašnje Jugoslavije, gde ostaje narednih deset sezona. Upravo u ovom periodu njegova popularnost dodatno raste, a jedna od prekretnica u karijeri jeste izvedba pesme "Devojko mala" u muzičkoj komediji "Ljubav i moda" iz 1960. godine, koja je ostala jedna od najprepoznatljivijih tačaka njegovog stvaralaštva i danas se smatra klasikom domaće filmske muzike tog perioda.Najveću i najtrajniju popularnost Vlastimiru Stojiljkoviću donela je uloga u televizijskoj seriji "Pozorište u kući", u kojoj je od 1972. godine tumačio lik Rodoljuba "Rođe" Petrovića. Serija je bila izuzetno gledana širom tadašnje Jugoslavije, a njegova partnerka u ulozi, glumica Stanislava Pešić, sa njim je 1972. godine proglašena "Glumačkim parom godine" po izboru čitalaca lista "TV novosti". Uzrečica njegovog lika, "Boga mu poljubim", ušla je u svakodnevni govor i ostala njegov trajni zaštitni znak – prema jednom svedočenju, scenarista serije Novak Novak upravo je od glumca preuzeo ovu frazu za lik Rođe Petrovića.Godine 1978. Stojiljković se vraća u Beogradsko dramsko pozorište, gde ostaje do 1985, kada se ponovo vraća u Atelje 212, u kojem igra sve do penzionisanja sredinom devedesetih godina. I nakon penzionisanja ostao je aktivan, gostujući u brojnim predstavama, prvenstveno u BDP-u i Atelje 212. Tokom čitave karijere ostvario je više od 130 pozorišnih uloga.

Najveći uspesi

Osim uloge Rođe Petrovića, jedna od uloga po kojima je Vlastimir Stojiljković ostao upamćen jeste i lik lažnog italijanskog grofa Marija Marka del Tintoreta u seriji "Srećni ljudi" scenariste Siniše Pavića, koju je tumačio sredinom devedesetih godina. Ova uloga dodatno je potvrdila njegov komičarski talenat i sposobnost da lako osvoji televizijsku publiku, uključujući i mlađe generacije gledalaca.Značajan segment njegovog opusa čini i rad na televiziji i radiju. Na Televiziji Beograd snimio je preko trideset drama i dvadesetak serija, dok je na radiju ostvario preko 300 uloga u radio-dramama. Dvanaest godina vodio je popularnu radio-emisiju "Zabavnik" na Radio Beogradu, a na televiziji je, zajedno sa glumicom Milenom Dravić, bio domaćin šou-programa "Lift za peti sprat".Stojiljković je bio angažovan i kao glasovni glumac u sinhronizaciji brojnih crtanih filmova i serija namenjenih deci. Njegov glas pozajmljen je likovima kao što su Paja Patak (poznat i kao "Patak Dača"), Pepe le Tvor, Optimus Prajm iz serijala "Transformersi", kao i Rafaelo i Leonardo iz "Nindža kornjača", zbog čega ga pamte i generacije mlađih gledalaca koje njegovu pozorišnu i filmsku karijeru nisu ni pratile.Jedna od poslednjih, a po ocenama kritike i jedna od najznačajnijih uloga u njegovoj filmskoj karijeri, bila je uloga u filmu "Bez stepenika" reditelja Marka Novakovića, za koju je 2015. godine dobio Gran pri "Naisa" na Filmskim susretima u Nišu. Kolege sa ovog snimanja opisivale su ga kao izuzetno profesionalnog i posvećenog glumca, koji je uvek dolazio na set sa naučenim tekstom.

Privatni život

O privatnom životu Vlastimir Stojiljković retko je govorio u javnosti. Bio je oženjen dva puta. Prva supruga bila mu je glumica Olga (Olgica) Stanisavljević, njegova koleginica, koja je preminula 1987. godine. Kasnije se oženio stomatologom Dušankom (Dušicom) Stojiljković, sa kojom je ostao u braku sve do svoje smrti. Par nije imao dece, o čemu je glumac u poznim godinama govorio sa žaljenjem, ističući da mu, kada razmišlja šta mu Beograd znači bez posla i dece, ostaje utisak praznine.Vlastimir Đuza Stojiljković preminuo je 17. juna 2015. godine u Beogradu, u osamdeset šestoj godini života, posle duže bolesti. Poslednje godine karijere obeležio je nastupima u predstavama poput "Otac na službenom putu" i "Gospoda Glembajevi" u Atelje 212, kao i "Elijahova stolica" u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, koje je igrao sve do odlaska u bolnicu. Kremiran je 23. juna iste godine na Novom groblju u Beogradu, a urna sa njegovim posmrtnim ostacima položena je u porodičnu grobnicu roditelja njegove druge supruge, Živka i Vere Vranjanac.

Zanimljivosti

• Uzrečica "Boga mu poljubim", koju je njegov lik Rođa Petrović izgovarao u seriji "Pozorište u kući", prema jednom svedočenju potiče upravo od samog glumca, od koga ju je pozajmio scenarista Novak Novak.
• Tokom karijere pozajmljivao je glas brojnim animiranim likovima, uključujući Paju Patka, Pepea le Tvora, Optimusa Prajma i likove iz "Nindža kornjača".
• Na Radio Beogradu je tokom karijere snimio više od 300 uloga u radio-dramama.
• Sa glumicom Milenom Dravić vodio je popularni televizijski šou-program "Lift za peti sprat".
• Njegova poslednja filmska uloga, u ostvarenju "Bez stepenika", ocenjena je kao jedna od njegovih najboljih i najzrelijih glumačkih kreacija.
• O njegovom životu i radu objavljena je monografija "Vlastimir Đuza Stojiljković", koju je priredio teatrolog Zoran T. Jovanović.

Nagrade i priznanja

Vlastimir Đuza Stojiljković dobitnik je brojnih značajnih glumačkih nagrada i priznanja tokom svoje duge karijere. Među najvažnijima izdvajaju se:

• Sterijina nagrada za ulogu u predstavi "Na ludom, belom kamenu" Borislava Pekića, Atelje 212 (1972)
• "Zlatni mikrofon" Radio-televizije Beograd, za vođenje emisije "Subotom uveče" (1967)
• Oktobarska nagrada grada Beograda (1983)
• Dobričin prsten, najveće glumačko priznanje u Srbiji za životno delo (2001)
• Zlatni ćuran, za životno delo glumcu komičaru (2009)
• Nagrada "Raša Plaović" za najbolje glumačko ostvarenje na beogradskim scenama, za ulogu u predstavi "Trg heroja" (sezona 2006/2007)
• Statueta "Joakim Vujić", za doprinos razvoju pozorišne umetnosti Srbije (2012)
• Sterijina nagrada za naročite zasluge na unapređenju pozorišne umetnosti i kulture (2015)
• Gran pri "Naisa" za najbolju ulogu u filmu "Bez stepenika", Filmski susreti u Nišu (2015)

Pored navedenih, primio je i nagradu "Bora Mihajlović" Narodnog pozorišta u Kruševcu, za doprinos pozorišnom životu ovog grada, kao i priznanje za najbolje glumačko ostvarenje na Festivalu BH drame u Zenici, za ulogu Dine Zolja u predstavi "Otac na službenom putu".

Nasleđe i uticaj

Vlastimir Đuza Stojiljković ostavio je dubok trag u srpskoj glumačkoj i kulturnoj baštini. Njegova karijera, koja je trajala skoro sedam decenija, obuhvatila je gotovo sve segmente izvođačke umetnosti – pozorište, film, televiziju, radio i sinhronizaciju. Zahvaljujući svojoj svestranosti, ostao je prisutan u svesti nekoliko generacija gledalaca, od onih koji su ga pratili od šezdesetih godina, preko onih koji su odrastali uz "Pozorište u kući" i "Srećne ljude", pa sve do najmlađih koji su njegov glas prepoznavali kroz sinhronizovane crtane filmove.Njegov lik i delo dodatno su predstavljeni u monografiji "Vlastimir Đuza Stojiljković", koju je priredio teatrolog Zoran T. Jovanović, a u kojoj su o njegovom radu pisali brojni ugledni kritičari i teatrolozi, među kojima Jovan Ćirilov, Muharem Pervić i Milutin Čolić. Ovo delo predstavlja značajan izvor za proučavanje istorije srpskog pozorišta druge polovine dvadesetog veka i svedočanstvo o uticaju koji je Stojiljković imao na kolege i mlađe glumce.

Biografija – najčešća pitanja

Kada je rođen Vlastimir Đuza Stojiljković?

Rođen je 30. juna 1929. godine u Ražnju.

Kada je i gde umro Vlastimir Đuza Stojiljković?

Preminuo je 17. juna 2015. godine u Beogradu, posle duže bolesti.

Po čemu je Vlastimir Đuza Stojiljković najpoznatiji?

Najpoznatiji je po ulozi Rodoljuba "Rođe" Petrovića u seriji "Pozorište u kući" i po izvedbi pesme "Devojko mala".

Da li je Vlastimir Đuza Stojiljković imao decu?

Ne, glumac nije imao dece.

Ko je bila supruga Vlastimira Đuze Stojiljkovića?

Bio je oženjen dva puta – prvo glumicom Olgom Stanisavljević, a potom stomatologom Dušankom Stojiljković, sa kojom je ostao do kraja života.

Koje nagrade je dobio Vlastimir Đuza Stojiljković?

Među najznačajnijim priznanjima su Sterijina nagrada, Dobričin prsten za životno delo, Zlatni ćuran i Statueta "Joakim Vujić".

U kojim pozorištima je igrao Vlastimir Đuza Stojiljković?

Najveći deo karijere proveo je u Beogradskom dramskom pozorištu i Atelje 212.

Kojim likovima je pozajmio glas u crtanim filmovima?

Pozajmljivao je glas likovima poput Paje Patka, Pepea le Tvora, Optimusa Prajma i likovima iz "Nindža kornjača".

Koji je bio njegov filmski debi?

Na filmu je debitovao 1957. godine u ostvarenju "Tuđa zemlja" reditelja Jožea Galea.

Koja je bila njegova poslednja filmska uloga?

Poslednju filmsku ulogu ostvario je u filmu "Bez stepenika" reditelja Marka Novakovića, za koju je posthumno vrednovan Gran prijem "Naisa" u Nišu.

Zaključak

Vlastimir Đuza Stojiljković ostaje upamćen kao jedan od najsvestranijih i najvoljenijih srpskih glumaca. Od skromnih početaka u učiteljskoj porodici u Ražnju, preko obrazovanja na beogradskoj Akademiji pozorišnih umetnosti, do statusa glumačke legende sa preko šezdeset godina aktivnog rada, njegov put predstavlja primer posvećenosti umetnosti u svim njenim oblicima. Kroz uloge u pozorištu, na filmu, televiziji i radiju, kao i kroz prepoznatljiv glas u sinhronizaciji crtanih filmova, izgradio je opus koji je trajno obeležio srpsku kulturu druge polovine dvadesetog i početka dvadeset i prvog veka.