Ko je Branko Cvejić

Branko Cvejić je bio srpski filmski, televizijski i pozorišni glumac, rođen 25. avgusta 1946. godine u Beogradu, a preminuo 26. jula 2022. godine u istom gradu. Tokom karijere duge šest decenija, Branko Cvejić je odigrao više od stotinu uloga u filmovima i televizijskim serijama, a kao stalni član Jugoslovenskog dramskog pozorišta ostvario je i na desetine zapaženih pozorišnih uloga. Najveću popularnost stekao je ulogom Baneta Bumbara u seriji "Grlom u jagode", dok je mlađe generacije gledalaca upamtio kao Listera iz "Porodičnog blaga". Bio je i dvostruki upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta, jedne od najuglednijih pozorišnih kuća na Balkanu.

Rani život i detinjstvo

Branko Cvejić je rođen u porodici u kojoj je umetnost bila prisutna od prvog dana. Njegov otac, Žarko Cvejić (1907-1994), bio je operski pevač i profesor Muzičke škole "Stanković" u Beogradu, a jedno vreme i član Narodnog pozorišta. Zahvaljujući ocu, mali Branko je u pozorište odlazio praktično od odojčeta, pa je atmosfera bine, kulisa i glumačke discipline za njega od najranijeg detinjstva bila nešto sasvim prirodno.

Ljubav prema glumi ispoljila se veoma rano. Još tokom gimnazijskih dana, početkom šezdesetih godina, mladi Cvejić je dobio priliku da učestvuje u snimanju filma "Prozvan je V-3" (1962), u kojem je igrao ulogu Stanimirova. To iskustvo pokazalo se kao prekretnica - posle njega usledilo je nekoliko manjih filmskih i televizijskih uloga tokom šezdesetih, pre nego što je uopšte formalno završio glumačko obrazovanje.

Obrazovanje

Branko Cvejić je diplomirao glumu na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu 1969. godine. Studije glume pratio je paralelno sa prvim profesionalnim angažmanima, što nije bila retkost za generaciju mladih glumaca koji su se afirmisali još kao tinejdžeri kroz filmske i televizijske uloge. Fakultet dramskih umetnosti mu je pružio čvrstu tehničku i teorijsku osnovu koju je kasnije, tokom decenija rada u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, stalno nadograđivao kroz saradnju sa nekim od najznačajnijih reditelja srpskog i jugoslovenskog pozorišta.

Početak karijere

Profesionalnu glumačku karijeru Branko Cvejić je, dakle, započeo još pre diplomiranja, kroz seriju filmskih i televizijskih uloga snimljenih tokom šezdesetih godina - među njima "Jedno tuce žena" (1967), "Dim" (1967), "Višnja na Tašmajdanu" (1968) i "Sirota Marija" (1968). Ove rane uloge, iako po obimu skromnije od kasnijih, pokazale su svestranost mladog glumca i njegovu spremnost da se okuša u različitim žanrovima i formatima.

Prekretnicu je predstavljao maj 1967. godine, kada je Branko Cvejić, zajedno sa generacijom mladih glumaca okupljenih oko nasleđa reditelja Bojana Stupice, postao stalni član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (JDP). Time je počela veza koja će trajati praktično do kraja njegovog života - JDP je ostao njegova matična kuća, iako je povremeno gostovao i u drugim pozorištima, poput Ateljea 212 i Zvezdara teatra.

Uspon do popularnosti

Iako je do sredine sedamdesetih Branko Cvejić već bio prepoznatljivo ime u pozorišnim krugovima, prava, masovna popularnost stigla je sa televizijskom serijom "Grlom u jagode" (1975), u kojoj je tumačio lik Baneta Bumbara. Ova serija, koja je pratila odrastanje generacije mladih Beograđana šezdesetih godina, postala je kultna na prostoru cele tadašnje Jugoslavije, a lik Baneta Bumbara je Branka Cvejića učinio jednim od najprepoznatljivijih glumaca svoje generacije.

Tokom sedamdesetih i osamdesetih godina nastavio je da gradi filmografiju kroz uloge u filmovima poput "Ljubavnog života Budimira Trajkovića" (1977, uloga profesora Plavšića), "Kamiondžija" (1973) i "Kamiondžija 2" (1984), kao i kroz učešće u ostvarenjima "Balkan ekspres" (1983) i "Balkan ekspres 2". Paralelno, na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta gradio je reputaciju jednog od najpouzdanijih i najsvestranijih glumaca ansambla, uz izuzetno plodnu saradnju sa rediteljem Dejanom Mijačem.

Najveći uspesi

Filmografiju Branka Cvejića krase i uloge u televizijskim serijama koje su obeležile domaću produkciju - "Bolji život", "Bela lađa", "Stižu dolari" (2004-2006), kao i filmovi "Boj na Kosovu" (1989), "Petrijin venac" (1980) i "Bravo maestro" (1978). U poznijim godinama karijere, publika ga je gledala u serijalu "Junaci našeg doba" i u seriji "Aleksandar od Jugoslavije" (2021), gde je tumačio istorijsku ličnost Vladka Mačeka.

Ipak, pored Baneta Bumbara, uloga koja ga je definitivno učvrstila u srcima mlađih generacija bila je uloga Listera u seriji "Porodično blago" - lik po kojem ga danas jednako pamte kao i po ulozi iz "Grlom u jagode". Na pozorišnoj sceni, njegove najznačajnije uloge uključuju Petrunjelu u "Dundu Maroju", Nikolu u "Nahod Simeonu", Franka u "Zanatu gospođe Vorn", Stankovića u "Pučini", Peru pisara u "Gospođi ministarki" i Simeonov-Piščika u "Višnjiku" Antona Čehova. Ove uloge, ostvarene na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta, potvrđuju širinu njegovog glumačkog raspona - od komedije do klasične drame.

Kao upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta, funkciju je obavljao u dva mandata, od 2002. do 2011. godine, vodeći kuću kroz period brojnih izazova, ali i značajnih produkcija i međunarodnih gostovanja.

Privatni život

Privatni život Branka Cvejića bio je, po sopstvenom izboru, u velikoj meri sklonjen od očiju javnosti. Suprugu Vesnu upoznao je još tokom studentskih dana, a njihova ljubavna priča trajala je, prema rečima same Vesne, pedeset sedam godina - venčali su se na ostrvu Hvaru, mestu koje je ostalo simbolično važno za njihov brak. Vesna Cvejić je doktor nauka i profesor biohemije na Medicinskom fakultetu u Beogradu.

Iz braka su rođeni ćerka Bojana i sin Žarko, oboje diplomirani muzikolozi. Bojana živi i radi u Briselu, dok se Žarko, koji se školovao u Oksfordu i doktorirao u Sjedinjenim Američkim Državama, vratio u Beograd, gde je docent i prodekan na Fakultetu za medije i komunikacije. Branko Cvejić je imao i unuku Zoru. Sam glumac je jednom prilikom priznao da se, uprkos velikoj ljubavi prema porodici, poslom i umetnošću bavio toliko intenzivno da su vaspitanje dece uglavnom preuzimale druge okolnosti, dok je supruga Vesna, u kasnijim intervjuima nakon njegove smrti, otvoreno govorila o tome kako su, kako je sama rekla, imali bogat i ispunjen zajednički život, iako se decom "nisu previše bavili".

Zdravstveno stanje Branka Cvejića se naglo pogoršalo početkom jula 2022. godine, kada je hospitalizovan i operisan zbog raka debelog creva. U narednim nedeljama, prema jednim izvorima, stanje mu se dodatno komplikovalo usled kardiovaskularnih problema i problema sa plućima, delom pripisanih i velikim letnjim vrućinama - pozlilo mu je tokom probe u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, nakon čega je prebačen u Klinički centar Srbije. Prema tim, ranijim izveštajima iz 2022. godine, kao neposredan uzrok smrti navodio se srčani udar. Suprotno tome, njegova supruga Vesna je nekoliko godina kasnije, u intervjuu datom povodom godišnjice njegove smrti, iznela da je Branko Cvejić, nakon operacije od koje se ranije uvek uspešno oporavljao, ovoga puta proveo 36 dana u bolnici i preminuo od sepse, kao komplikacije lečenja. Budući da se izvori o tačnom neposrednom uzroku smrti razlikuju, oba navoda se ovde iznose uz napomenu o razlici u dostupnim izvorima. Sahranjen je u ponedeljak, 1. avgusta 2022. godine, na Novom groblju u Beogradu, dok je komemoracija u Jugoslovenskom dramskom pozorištu održana u septembru iste godine.

Zanimljivosti

• Branko Cvejić je pripadao takozvanoj "generaciji beba Bojana Stupice" - grupi mladih glumaca koji su u Jugoslovensko dramsko pozorište stupili u znak nastavka umetničkog nasleđa ovog uticajnog reditelja.
• Prvu filmsku ulogu ostvario je još kao gimnazijalac, pre nego što je uopšte upisao Fakultet dramskih umetnosti.
• Iako je najveću masovnu slavu stekao televizijskim ulogama, sam se smatrao pre svega pozorišnim glumcem, a Jugoslovensko dramsko pozorište "svojom kućom".
• Bio je poznat po tome što je izuzetno pažljivo čuvao granicu između javnog i privatnog života, zbog čega su detalji o njegovom braku i porodici dugo ostajali van medijske pažnje.
• Odigrao je uloge u dva potpuno različita kultna televizijska ostvarenja različitih generacija - "Grlom u jagode" sedamdesetih i "Porodično blago" znatno kasnije - što ga čini retkim primerom glumca koji je popularnost obnavljao kroz više decenija.

Nagrade i priznanja

Tokom karijere, Branko Cvejić je dobio više značajnih pozorišnih priznanja. Na Sterijinom pozorju osvojio je glumačku nagradu lista "Večernje novosti" za ulogu Nikole u predstavi "Nahod Simeon" (1981), kao i nagradu lista "Glas omladine" za ulogu Petrunjele u "Dundu Maroju" (1977). Godine 1989. dobio je Specijalno priznanje Jugoslovenskog dramskog pozorišta.

Njegov rad prepoznat je i van granica tadašnje Jugoslavije - dobitnik je Zlatnog lovorovog vijenca na MESS festivalu u Sarajevu, nagrade za pozorišno stvaralaštvo festivala "Grad teatar" u Budvi (2011), nagrade festivala Dani Sarajeva (2011), kao i nagrade "Nikola-Peca Petrović" Pozorišnog maratona u Somboru (2006).

Nasleđe i uticaj

Nasleđe Branka Cvejića ogleda se pre svega u dve stvari: dugogodišnjoj, gotovo neprekinutoj vernosti Jugoslovenskom dramskom pozorištu, kojem je posvetio pola veka rada i koje je dva puta i formalno vodio kao upravnik, i u ulogama koje su postale deo popularne kulture na čitavom prostoru bivše Jugoslavije. Lik Baneta Bumbara iz "Grlom u jagode" i danas se pominje kao simbol jedne epohe odrastanja, dok je uloga Listera u "Porodičnom blagu" njegovo ime učinila bliskim i mlađim generacijama koje seriju "Grlom u jagode" nisu ni gledale u vreme premijernog emitovanja. Kroz saradnju sa rediteljem Dejanom Mijačem i kolegama iz ansambla JDP-a, Branko Cvejić je ostavio trag i u istoriji ozbiljne, klasične pozorišne umetnosti na srpskom jeziku, ne samo u popularnoj televizijskoj i filmskoj produkciji.

Biografija - najčešća pitanja

Kada je rođen Branko Cvejić?

Branko Cvejić je rođen 25. avgusta 1946. godine u Beogradu.

Gde je rođen Branko Cvejić?

Rođen je u Beogradu, u tadašnjoj Federativnoj Narodnoj Republici Jugoslaviji.

Po čemu je Branko Cvejić najpoznatiji?

Najpoznatiji je po ulozi Baneta Bumbara u televizijskoj seriji "Grlom u jagode" i ulozi Listera u seriji "Porodično blago", kao i po dugogodišnjem članstvu i upravništvu u Jugoslovenskom dramskom pozorištu.

Koje pozorište je Branko Cvejić vodio kao upravnik?

Bio je upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu, i to u dva mandata, od 2002. do 2011. godine.

Ko je bila supruga Branka Cvejića?

Supruga Branka Cvejića bila je Vesna Cvejić, doktor nauka i profesor biohemije na Medicinskom fakultetu u Beogradu, koju je upoznao još tokom studentskih dana.

Da li je Branko Cvejić imao decu?

Imao je dvoje dece - ćerku Bojanu i sina Žarka, oboje diplomirane muzikologe, kao i unuku Zoru.

Kada je i gde umro Branko Cvejić?

Branko Cvejić je preminuo 26. jula 2022. godine u Beogradu, u 75. godini života.

Od čega je umro Branko Cvejić?

Prema izveštajima iz 2022. godine, kao uzrok smrti navođeni su kardiovaskularni problemi, odnosno srčani udar. Njegova supruga je kasnije izjavila da je preminuo od sepse, kao komplikacije nakon operacije i 36 dana provedenih u bolnici - izvori se, dakle, razlikuju u pogledu tačnog neposrednog uzroka smrti.

Koje uloge je igrao u pozorištu?

Na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta ostvario je, između ostalih, uloge Petrunjele u "Dundu Maroju", Nikole u "Nahod Simeonu", Franka u "Zanatu gospođe Vorn" i Simeonov-Piščika u "Višnjiku".

Koje nagrade je osvojio Branko Cvejić?

Osvojio je, između ostalih, dve nagrade na Sterijinom pozorju, Specijalno priznanje Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Zlatni lovorov vijenac MESS festivala u Sarajevu i nagradu festivala "Grad teatar" u Budvi.

Zaključak

Branko Cvejić je bio jedan od najprepoznatljivijih srpskih glumaca druge polovine dvadesetog i početka dvadeset prvog veka - umetnik čiji je opus obuhvatio i ozbiljnu klasičnu dramu na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta i masovno popularne televizijske uloge poput Baneta Bumbara i Listera. Kroz šest decenija rada, dva mandata na čelu JDP-a i brojne nagrade, Branko Cvejić je izgradio karijeru koja je nadživela sopstvenu generaciju, ostavljajući trag koji se i danas prepoznaje u srpskoj filmskoj, televizijskoj i pozorišnoj kulturi.