Ko je Dragan Vasiljković (Kapetan Dragan)

Dragan Vasiljković, poznatiji pod nadimkom Kapetan Dragan, srpski je bivši vojni instruktor i komandant paravojne jedinice poznate kao Knindže, koja je delovala tokom rata u Hrvatskoj početkom devedesetih godina. Rođen je 12. decembra 1954. godine u Beogradu, a najveći deo mladosti proveo je u Australiji, gde se preselio sa porodicom kao dete. U srpsku javnost ušao je 1991. godine, kada se pojavio na ratištu u Krajini i preuzeo obuku i vođenje dobrovoljačkih i paravojnih snaga. Dragan Vasiljković je hrvatsko pravosuđe kasnije optužilo za ratne zločine počinjene nad zarobljenim vojnicima, policajcima i civilima, a nakon dugogodišnjeg pravnog spora oko izručenja iz Australije, pravosnažno je osuđen na 13,5 godina zatvora. Danas živi u Srbiji.

Rani život i detinjstvo

Dragan Vasiljković rođen je u Beogradu 1954. godine. Prema dostupnim podacima, njegov otac Živorad Vasiljković poginuo je u saobraćajnoj nesreći kada je Dragan imao svega tri godine, dok se njegova majka, Zorica (rođena Makuljević), sama starala o deci. Jedno vreme je, prema pojedinim izvorima, proveo u hraniteljskoj porodici, dok se majka snalazila u teškim materijalnim prilikama posleratnog Beograda.Godine 1967, kada je imao trinaest godina, Dragan se sa majkom, bratom i sestrama iselio iz Jugoslavije i naselio u Australiji, u gradu Perthu. Tamo je porodica dobila australsko državljanstvo, a mladi Dragan je, prilagođavajući se novoj sredini, promenio ime u Daniel Snedden – ime koje je decenijama kasnije koristio i tokom skrivanja od vlasti.

Obrazovanje

Osnovno obrazovanje Dragan Vasiljković je započeo u Beogradu, a nastavio ga je i završio srednju školu u Australiji, gde se porodica adaptirala na nov jezik i kulturu. Prema pojedinim navodima iz hrvatskih medija, mladi Vasiljković se u Melburnu suočio sa optužbama vezanim za organizovanje ilegalnih poslova, nakon čega mu je, prema istim navodima, ponuđen izbor između zatvora i vojne službe. Ovaj podatak nije moguće nezavisno potvrditi iz više izvora, pa ga treba uzeti sa rezervom.Ono što je potvrđeno jeste da se Vasiljković pridružio rezervnom sastavu australijske vojske, gde je prošao obuku u okviru Prvog kraljevskog viktorijskog puka u Melburnu i završio školu za rezervne oficire. Ova vojna obuka postavila je temelj za njegovu kasniju karijeru vojnog instruktora.

Vojna karijera pre rata u Jugoslaviji

Tokom osamdesetih godina, Dragan Vasiljković je, prema više izvora, radio kao vojni instruktor u više afričkih zemalja i na Bliskom istoku, gde je sticao iskustvo koje će kasnije primeniti u obuci paravojnih formacija u Krajini. U tom periodu upoznao je i izvesnu vojnu i bezbednosnu sredinu koja mu je, prema pisanju medija, kasnije pomogla da uspostavi kontakte sa jugoslovenskim bezbednosnim strukturama.Krajem osamdesetih Vasiljković se, prema dostupnim podacima, okušao i u nekoliko poslovnih poduhvata vezanih za jedriličarstvo i vazduhoplovstvo, koji nisu uspeli. Sredinom te decenije počeo je i da putuje na Balkan, gde je uspostavio kontakte koji su odigrali ulogu u njegovom kasnijem angažmanu.

Dolazak u Krajinu i osnivanje Knindži

Sa zaoštravanjem političke situacije u Jugoslaviji krajem osamdesetih i početkom devedesetih, Dragan Vasiljković se vratio na Balkan. U maju 1990. godine boravio je u Beogradu, u vreme kada su u Hrvatskoj održani prvi višestranački izbori. Nedugo zatim upoznao je Sašu Medakovića, jednog od organizatora takozvane „balvan revolucije“ u Krajini, a potom je otputovao i u samu Krajinu, gde se sastao sa Milanom Martićem, tadašnjim šefom policije u Kninu, koga je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju kasnije osudio za ratne zločine.Vasiljković je, prema svedočenjima, procenio da je odbrana lokalnog srpskog stanovništva u Krajini nedovoljno organizovana, te je počeo da pomaže u obuci dobrovoljaca. U Golubiću kod Knina osnovao je centar za vojnu obuku, gde je obučavao pripadnike pobunjenih srpskih snaga. Iz te obuke nastala je jedinica koju je sam nazvao Knindže – naziv koji je trebalo da simbolizuje spoj borbenih veština japanskih nindža ratnika i odlučnosti stanovnika Knina. Ova jedinica kasnije je postala jezgro takozvanih Crvenih beretki, čije je formiranje i naoružavanje, prema pisanju medija, bilo povezano i sa Frenkijem Simatovićem, tadašnjim pripadnikom Službe državne bezbednosti Srbije.

Učešće u ratnim dejstvima 1991–1993

Tokom 1991. godine Dragan Vasiljković je, sa jedinicama koje je obučio, učestvovao u oružanim sukobima na više lokacija u Hrvatskoj, uključujući okršaje u okolini Gospića, kao i borbena dejstva na području Banije i Korduna tokom jula te godine. Upravo iz ovog perioda potiču i optužbe koje će kasnije biti osnov za njegovo krivično gonjenje – hrvatsko pravosuđe ga je teretilo da je tokom juna i jula 1991. godine, u zatvoru u kninskoj tvrđavi, učestvovao u mučenju, zlostavljanju i ubijanju zarobljenih pripadnika hrvatske vojske i policije.Optužnica ga je takođe teretila da je u julu 1991. godine, u dogovoru sa komandantom tenkovske jedinice JNA, izradio plan napada na policijsku stanicu u Glini i okolna naselja Jukinac, Gornji i Donji Viduševac. Prema navodima optužnice, tokom napada su oštećeni i uništeni civilni objekti, hrvatsko stanovništvo je bilo primorano na beg, dolazilo je do pljačke imovine, a bilo je i ubijenih i ranjenih civila, među kojima i jedan strani novinar.Početkom 1993. godine, nakon hrvatske vojne operacije poznate kao Maslenica, Vasiljković se vratio u Knin i osnovao novi centar za obuku pod nazivom Alfa kamp. Predvodio je borbenu grupu koja je učestvovala u borbama za Škabrnju, u pokušaju protivudara na hrvatske snage. Prema optužbi, u februaru 1993. godine u mestu Bruška kod Benkovca počinjena su dodatna zlostavljanja i ubistva zarobljenika, za koja je Vasiljković takođe bio optužen, iako je po ovoj tački kasnije oslobođen zbog nedostatka dokaza.

Sukob sa Milanom Babićem i politički angažman

Dragan Vasiljković je u Krajini bio blizak sa Milanom Martićem, dok je predsednika tadašnje samoproglašene Republike Srpske Krajine, Milana Babića, javno opisivao kao nepoštenog čoveka. U novembru 1991. godine Babić je, prema svedočenju Vojislava Šešelja, pozvao tadašnjeg lidera Srpske radikalne stranke u Knin, uveren da Kapetan Dragan priprema pobunu unutar vojnih redova. Prema Šešeljevim rečima, Vasiljković je tada organizovao miting vojnog osoblja, no pokušaj smene Babića nije uspeo.Vasiljković se u decembru 1992. godine kandidovao i za predsednika Srbije, osvojivši 1,86 odsto glasova i završivši na četvrtom mestu. Tokom rata je osnovao i humanitarni fond nazvan po njegovom nadimku, sa ciljem prikupljanja pomoći za civilne žrtve rata, zbog čega ga je deo javnosti na srpskoj strani doživljavao kao narodnog heroja.

Povratak u Beograd i svedočenje u Hagu

Nakon završetka ratnih dejstava, Dragan Vasiljković se vratio u Beograd. Godine 2001. bio je, prema pojedinim navodima, uključen u događaje vezane za smenu Slobodana Miloševića sa vlasti. Kasnije je svedočio na suđenju Miloševiću pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju u Hagu, gde je odbio ponuđeni imunitet od tužilaštva. Tribunal je tom prilikom saopštio da protiv Kapetana Dragana ne postoje kompromitujući dokazi niti zvanične optužbe u tom trenutku, iako je, prema kasnijim izjavama portparola suda, protiv njega ranije vođena istraga koja je obustavljena po isteku mandata Tribunala.Krajem 2004. godine Vasiljković se vratio u Australiju, gde je nastavio da živi pod imenom Daniel Snedden, otvorio je teren i školu golfa i nastanio se u Pertu, pokušavajući da se vrati mirnom porodičnom životu.

Optužnica, hapšenje i dugogodišnja borba protiv izručenja

Hrvatsko tužilaštvo je 2005. godine podiglo optužnicu protiv Dragana Vasiljkovića za ratne zločine, nakon čega je Interpol raspisao poternicu za njim. U januaru 2006. godine uhapšen je u Australiji, gde je ostao u ekstradicionom pritvoru, uz kraći prekid između 2009. i 2010. godine kada je Federalni sud privremeno odbio zahtev Hrvatske za izručenje. Vrhovni sud Australije je u martu 2010. godine ipak doneo odluku kojom je omogućio njegovo izručenje, nakon čega se Vasiljković krio 43 dana, sve do hapšenja u maju 2010. godine u Pertu.Tokom skrivanja, Vasiljković je boravio na imanju Nade Lukić-Brus, žene koja će uskoro postati njegova supruga, a potom je otišao u primorsko mesto Jamba u državi Novi Južni Vels, gde je pronađen nakon što je australijska policija presrela njegov telefonski poziv Franku Simatoviću, nekadašnjem komandantu specijalnih snaga Službe državne bezbednosti Srbije.Vlada Australije je u novembru 2012. godine donela konačnu odluku o izručenju Kapetana Dragana Hrvatskoj, nakon što je odbrana godinama pokušavala da ospori zahtev, uključujući i žalbu iz 2013. godine u kojoj je Vasiljković tvrdio da mu je suđeno na način suprotan Ženevskoj konvenciji. Tu odluku je kasnije poništio savezni sud. Nakon što je iscrpeo trinaest žalbenih postupaka pred australijskim pravosuđem, Vasiljković je 8. jula 2015. godine konačno izručen Hrvatskoj.

Suđenje i pravosnažna osuda za ratne zločine

Suđenje Draganu Vasiljkoviću pred Županijskim sudom u Splitu počelo je u septembru 2016. godine, a tokom postupka saslušano je nekoliko desetina svedoka. Vasiljković je tokom čitavog procesa odbacivao krivicu, tvrdeći da je samo branio svoju domovinu i da su svedoci protiv njega davali lažne izjave. U septembru 2017. godine sud ga je prvostepeno proglasio krivim i osudio na 15 godina zatvora za ratne zločine počinjene nad hrvatskim vojnicima i civilima tokom 1991. godine u Kninu i Glini.Nakon žalbenog postupka, kazna je pravosnažno smanjena na 13,5 godina zatvora. Sud je utvrdio da je Vasiljković, kao komandant Jedinice za posebne namene, odnosno zapovednik Nastavnog centra Alfa, postupao suprotno odredbama Ženevske konvencije – da je učestvovao u mučenju, zlostavljanju i usmrćivanju zarobljenih pripadnika hrvatske vojske i policije u zatvoru na kninskoj tvrđavi, kao i da je organizovao napad na policijsku stanicu u Glini i okolna naselja, tokom kojeg su stradali i civili. Za optužbe vezane za zločine u Bruškoj 1993. godine, sud ga je oslobodio zbog nedostatka dovoljno čvrstih dokaza.U ukupnu kaznu uračunato mu je vreme provedeno u ekstradicionom pritvoru u Australiji i istražnom zatvoru u Hrvatskoj, koje je iznosilo skoro dvanaest godina. Kaznu je izdržavao u Kaznionici u Lepoglavi.

Puštanje na slobodu i povratak u Srbiju

Dragan Vasiljković je iz zatvora u Lepoglavi pušten krajem marta 2020. godine, nakon što je odslužio veći deo izrečene kazne. Istovremeno mu je izrečena zabrana ulaska i boravka na teritoriji Evropske unije u trajanju od dvadeset godina, zbog čega je odmah po puštanju proteran preko graničnog prelaza Bajakovo u Srbiju. Kako je njegovo puštanje na slobodu palo u vreme pandemije, po dolasku u Srbiju proveo je propisan period karantina.Nakon povratka, Vasiljković je u više navrata javno govorio o svom slučaju, negirajući krivicu i tvrdeći da je nepravedno osuđen. Njegovi advokati su nastavili pravnu borbu i pred Komitetom za ljudska prava Ujedinjenih nacija, gde su osporavali dužinu ekstradicionog pritvora u Australiji i postupak koji mu je vođen.

Privatni život

Dragan Vasiljković je bio dva puta u braku. Tokom skrivanja od australijske policije 2010. godine, oženio se sa Nadom Lukić-Brus, ćerkom svog ratnog saborca iz Krajine, sa kojom se venčao u tajnosti, u periodu kada je čekao odluku o izručenju. Nada je imala troje dece iz prethodnog braka i redovno ga je posećivala tokom njegovog boravka u australijskim zatvorima, svedočeći i u sudskim postupcima vezanim za njegovo izručenje.Nakon povratka u Srbiju, Vasiljković je stupio u vezu, a potom i u brak, sa Marijom Bojović, ćerkom pokojnog Vuka Bojovića, dugogodišnjeg direktora beogradskog zoološkog vrta i, prema Vasiljkovićevim rečima, njegovog najboljeg prijatelja. Vasiljković je od supruge stariji dvadeset četiri godine. Par živi na Avali, gde se, prema izjavama samog Vasiljkovića, bavi i brigom o životinjama, uključujući pripitomljenog vuka.Vasiljković je 2025. godine javno saopštio da je preživeo srčani udar, treći po redu, nakon čega mu je ugrađeno dodatnih nekoliko stentova. Preko medija je poručio da se oporavio i da nastavlja dalje, zahvalivši se lekarima i javnosti na podršci.

Zanimljivosti

• Dragan Vasiljković je decenijama u Australiji živeo pod imenom Daniel Snedden, koje je koristio i u zvaničnim dokumentima.
• Naziv jedinice „Knindže“ smislio je sam Vasiljković, inspirisan gradom Kninom i borilačkom veštinom nindžucu.
• Pre rata je, prema više izvora, radio kao vojni instruktor u Africi i na Bliskom istoku.
• Njegov slučaj izručenja iz Australije u Hrvatsku trajao je skoro deceniju i bio je jedan od najdužih ekstradicionih postupaka u istoriji australijskog pravosuđa.
• Kandidovao se za predsednika Srbije 1992. godine, iako nije bio poznat kao politički akter pre toga.

Nagrade i priznanja

Nije javno poznato da je Dragan Vasiljković dobio zvanična državna odlikovanja ili priznanja. U delu srpske javnosti tokom rata je stekao status narodnog heroja, ali ovo nije bilo praćeno formalnim priznanjima institucija.

Nasleđe i uticaj

Dragan Vasiljković ostaje jedna od najkontroverznijih ličnosti rata u Hrvatskoj devedesetih godina. Za jedan deo srpske javnosti predstavljao je simbol otpora i vojne discipline u haotičnim ratnim uslovima, dok ga hrvatsko pravosuđe i međunarodna javnost svrstavaju među osobe pravosnažno osuđene za ratne zločine. Njegov slučaj izručenja iz Australije često se navodi kao primer dugotrajnog i složenog pravnog postupka u međunarodnoj saradnji u krivičnim stvarima, a njegova javna istupanja nakon puštanja na slobodu i dalje izazivaju podeljene reakcije na Balkanu.

Biografija – najčešća pitanja

Ko je Kapetan Dragan?

Kapetan Dragan je nadimak Dragana Vasiljkovića, srpskog bivšeg vojnog instruktora i komandanta paravojne jedinice Knindže tokom rata u Hrvatskoj devedesetih godina.

Kada je i gde rođen Dragan Vasiljković?

Rođen je 12. decembra 1954. godine u Beogradu.

Zašto je Kapetan Dragan osuđen?

Osuđen je pred Županijskim sudom u Splitu za ratne zločine počinjene nad zarobljenim hrvatskim vojnicima, policajcima i civilima 1991. godine u Kninu i Glini.

Koliko je godina zatvora dobio Dragan Vasiljković?

Prvostepeno je 2017. godine osuđen na 15 godina zatvora, da bi mu kazna u žalbenom postupku bila pravosnažno smanjena na 13,5 godina.

Zašto se zvao Daniel Snedden?

To je ime koje je koristio u Australiji, gde je odrastao od trinaeste godine i gde je dobio državljanstvo.

Koliko dugo je trajao proces njegovog izručenja iz Australije?

Proces je trajao skoro deceniju, od hapšenja 2006. godine do konačnog izručenja Hrvatskoj u julu 2015. godine.

Da li je Dragan Vasiljković i dalje živ?

Da, živ je i nakon puštanja iz zatvora 2020. godine nastanio se u Srbiji.

Ko je bila supruga Kapetana Dragana?

Bio je oženjen Nadom Lukić-Brus, a nakon povratka u Srbiju stupio je u brak sa Marijom Bojović.

Da li je Kapetan Dragan imao zdravstvenih problema?

Godine 2025. javno je saopštio da je preživeo treći srčani udar, nakon čega mu je ugrađeno više stentova.

Da li je Vasiljković učestvovao u politici u Srbiji?

Kandidovao se za predsednika Srbije 1992. godine, ali nije osvojio značajniju podršku birača.

Zaključak

Dragan Vasiljković, poznat pod nadimkom Kapetan Dragan, prošao je put od dečaka rođenog u Beogradu, preko odrastanja i vojne obuke u Australiji, do uloge jednog od ključnih paravojnih komandanata na ratištu u Hrvatskoj devedesetih godina. Osnivač jedinice Knindže i dugogodišnji begunac od pravde, na kraju je nakon jednog od najdužih ekstradicionih postupaka u istoriji Australije izručen Hrvatskoj i pravosnažno osuđen na 13,5 godina zatvora za ratne zločine. Danas živi u Srbiji, gde nastavlja da javno iznosi svoju verziju događaja iz ratnih godina.