Ko je Svetislav Pešić

Svetislav Pešić, poznat pod nadimkom Kari, srpski je košarkaški trener i bivši košarkaš, rođen 28. avgusta 1949. godine. Dugo se smatra jednim od najuspešnijih evropskih trenera svih vremena. Vodio je klubove i reprezentacije u više zemalja, a u trenerskoj biografiji ima zlato sa dve različite državne selekcije na Evropskom prvenstvu, titulu svetskog prvaka i pobedu u Evroligi.

Odrastao je u Pirotu, igračku karijeru izgradio u Partizanu i sarajevskoj Bosni, a trenerski put započeo na klupi Bosne početkom osamdesetih. Posle toga je ostavio dubok trag u Nemačkoj, Španiji i Srbiji. FIBA ga je uvrstila u svoju Kuću slavnih, a Košarkaški savez Srbije ga je mnogo puta isticao kao trenera koji je promenio lice evropske košarke.

Rani život i detinjstvo

Većina izvora navodi da je Svetislav Pešić rođen u Novom Sadu, na Iriškom vencu, dok pojedini izvori kao mesto rođenja navode Pirot. Izvori se u ovom podatku razlikuju, ali se podatak o Novom Sadu najčešće pojavljuje u relevantnim izvorima, među kojima su FIBA, Olimpijski podaci i zvanični sajt Bajerna. Sam Pešić za sebe voli da kaže da je Piroćanac.

Od treće godine pa do završetka srednje škole živeo je u Pirotu. Upravo u tom gradu počeo je da se bavi sportom, a pre košarke trenirao je fudbal. Kao dečak je bio golman u pionirima Pirotskog Radničkog. Nadimak Kari dobio je u detinjstvu u Pirotu, a pravo poreklo tog imena nije pouzdano potvrđeno u javnim izvorima.

Danas, prema pisanju medija, svakog leta rado odlazi u rodni kraj odrastanja, razgovara sa drugarima iz mladosti i šeta ili vozi bicikl kroz grad. Veza sa Pirotom ostala je jaka i tokom decenija provedenih u inostranstvu.

Obrazovanje

Osnovnu i srednju školu pohađao je u Pirotu. Podaci o njegovom formalnom fakultetskom obrazovanju nisu javno potvrđeni iz pouzdanih izvora, pa ih ovde ne navodimo. Poznato je da je Univerzitet u Nišu odlikovao Svetislava Pešića zvanjem počasnog doktora, i to za doprinos košarci, ali i za promociju univerziteta i Fakulteta za sport i fizičko vaspitanje u Evropi i svetu.

U košarkaškim krugovima često se pominje da je on „doktor košarke“, što je neformalan naziv za trenera čiji je stručni rad ostavio trag na celu generaciju igrača i trenera. Pešić je i sam napisao autobiografsku knjigu „Moja igra, moj put“, u kojoj je želeo da podeli iskustvo i znanje sa kolegama.

Početak karijere: igrač Pirota, Partizana i Bosne

Svetislav Pešić je igračku karijeru započeo u pirotskom klubu, gde je igrao od sredine šezdesetih godina do 1967. Zatim je prešao u beogradski Partizan, u kojem je ostao do 1971. Igrao je na poziciji bek šutera i nosio je dres sa brojem 15. Kao mlad igrač bio je i na širem spisku reprezentativaca Jugoslavije za Svetsko prvenstvo 1970. godine u Ljubljani, ali ga tadašnji selektor Ranko Žeravica nije uvrstio među dvanaestoricu igrača za turnir.

Godine 1971. prelazi u sarajevsku Bosnu, gde provodi osam sezona. Sa tim klubom osvojio je titulu prvaka Jugoslavije 1978. godine, kao i Kup Jugoslavije. U finalu Kupa Bosna je pobedila Radnički sa 98:97, što je bio prvi kup trofej za klub iz Sarajeva.

Najveći uspeh u igračkoj karijeri stigao je 1979. godine, kada je Bosna osvojila Kup evropskih šampiona, prethodnika današnje Evrolige. U finalu u Grenoblu pobeđen je italijanski Emerson iz Vareze rezultatom 96:93. Ekipu je tada vodio Bogdan Tanjević, a u sastavu su bili i Sabit Hadžić i drugi igrači koji su postali simbol sarajevskog kluba. Ostaje zapamćeno da je to jedina evropska titula u istoriji Bosne.

Pešić je zbog povrede kolena 1979. godine manje igrao, ali je, kako se navodi u medijima, upravo tada zajedno sa Tanjevićem počeo da razmišlja o igri na drugačiji način. Tako je počelo njegovo sazrevanje kao budućeg trenera. FIBA ga danas ubraja među retke ljude koji su Evroligu osvojili i kao igrač i kao trener.

Trenerski početak u Bosni i uspesi sa mlađim selekcijama Jugoslavije

Po završetku igračke karijere Pešić je seo na klupu Bosne 1982. godine. Već u prvoj sezoni doveo je klub do titule prvaka Jugoslavije. Finalna serija sa Šibenkom Dražena Petrovića završila se u poslednjim sekundama odlučujućeg meča 9. aprila 1983. godine i ostala je upamćena kao jedno od najspornijih finala u istoriji jugoslovenske lige. Naredne godine Bosna je osvojila i Kup Jugoslavije, što je bio poslednji trofej kluba u zajedničkoj državi.

U tom periodu radio je i sa mlađim selekcijama Jugoslavije. Odveo je kadete do titule prvaka Evrope 1985, a juniore do evropskog zlata 1986. Vrhunac je usledio 1987. godine u italijanskom Bormiju, gde je juniorska reprezentacija osvojila titulu svetskog prvaka. U toj generaciji igrali su Toni Kukoč, Dino Rađa, Vlade Divac i Saša Đorđević, a Jugoslavija je tokom turnira dva puta pobedila selekciju Sjedinjenih Američkih Država. Priprema te ekipe kasnije je postala tema dokumentarca „250 stepenika“.

Uprkos tim rezultatima, Pešić nije dobio priliku da vodi seniorsku reprezentaciju Jugoslavije. To razočarenje presudilo je da 1987. napusti zemlju i otisne se u Nemačku, koja je u to vreme bila košarkaški malo poznata sredina. Kasnije je u više navrata isticao da je ceo život sebe smatrao Jugoslovenom.

Nemačka: od selektora do evropskog zlata 1993

Od 1987. do 1993. godine Svetislav Pešić je bio selektor reprezentacije Nemačke. U zemlji u kojoj je košarka bila sport drugog reda gradio je sistem iz godine u godinu, oslanjajući se na jugoslovensku školu igre, pre svega na timski rad i tehničku preciznost. Nemačka je 1989. osvojila bronzu na Univerzijadi, a 1992. godine učestvovala je na Olimpijskim igrama u Barseloni, gde je završila na sedmom mestu.

Vrhunac stiže 1993. godine. Na Evropskom prvenstvu koje je organizovala sama Nemačka, reprezentacija pod njegovim vodstvom osvojila je zlatnu medalju. Za samo šest godina rada Pešić je zemlju bez ozbiljne košarkaške tradicije doveo do titule prvaka Evrope. Zbog tog dostignuća Nemački košarkaški savez dodelio mu je 1994. godine zlatnu značku časti.

Zanimljivo je da je tokom nemačke etape u istoriji ostao i kao jedini trener koji je osvojio Evropsko prvenstvo sa dve različite reprezentacije: Nemačkom 1993. i Jugoslavijom 2001. Nemačka košarka i danas ga pominje kao jednog od ključnih ljudi njenog razvoja.

Alba iz Berlina i Kup Koraća

Paralelno sa radom u reprezentaciji, Pešić je 1993. preuzeo klub Alba iz Berlina, koji je vodio do 2000. godine. U ekipi su u to vreme igrali Saša Obradović, Teoman Alibegović, Henrik Redl (nem. Henrik Rödl), Ademola Okulaja i Gunter Benke. Pod njegovim vođstvom Alba je 1995. osvojila Kup Koraća, što je do danas jedini evropski trofej koji je osvojio neki nemački košarkaški klub.

Berlinski klub je potom četiri puta zaredom, od 1997. do 2000. godine, postajao prvak Nemačke, a 1997. i 1999. osvajao je i nemački Kup. Alba je sezone 1997/98 stigla i do četvrtfinala Evrolige. Tri puta (1996, 1998 i 1999) proglašen je za trenera godine u nemačkoj Bundesligi, a 1998. izabran je i u All-Star selekciju Evrope.

U Albi je radio i sa sopstvenim sinom Markom Pešićem, koji je za berlinski klub nastupao od 1995. do 1999. Berlinski period često se opisuje kao vreme u kojem je Alba postala ozbiljan evropski klub.

Jugoslavija: zlato u Istanbulu i Indijanapolisu

Posle petnaest godina u Nemačkoj, Pešić je 2000. dobio priliku da vodi seniorsku reprezentaciju Jugoslavije, što je želeo još pre odlaska iz zemlje. Preuzeo je tim u razdoblju u kojem je jugoslovenska košarka prolazila kroz tranziciju, a okosnicu ekipe činili su Dejan Bodiroga, Predrag Stojaković i drugi igrači.

Evropsko prvenstvo 2001. u Turskoj

Na Evropskom prvenstvu 2001. godine u Istanbulu Jugoslavija je tokom turnira sve utakmice, osim finala, dobila dvocifrenom razlikom. U finalu je savladala domaćina Tursku rezultatom 78:69 i osvojila zlatnu medalju. Za najkorisnijeg igrača turnira proglašen je Predrag Stojaković. Pešić je tada imao 52 godine.

Svetsko prvenstvo 2002. u Indijanapolisu

Godinu dana kasnije, na Svetskom prvenstvu u Indijanapolisu, Jugoslavija je u četvrtfinalu pobedila reprezentaciju Sjedinjenih Američkih Država sa 81:78, a u polufinalu Novi Zeland sa 89:78. U finalu 8. septembra 2002. savladala je Argentinu 84:77 posle produžetka, pošto je regularni deo meča završen rezultatom 75:75. Dejan Bodiroga je u tom meču postigao 27 poena. Time je Jugoslavija odbranila titulu svetskog prvaka iz 1998.

Pešić je sa klupe reprezentacije otišao 1. decembra 2002. godine. Njegov rezultat sa seniorskom reprezentacijom ostaje jedan od najvećih u istoriji srpske i jugoslovenske košarke.

Barselona i titula u Evroligi 2003

Još pre završetka Svetskog prvenstva u Indijanapolisu bilo je poznato da Pešić prelazi u Barselonu, gde je vodio klub od 2002. do 2004. godine. U sezoni 2002/03 osvojio je takozvanu trostruku krunu: Evroligu, špansku ligu (ACB) i Kup kralja. U finalu Evrolige katalonski klub je u svojoj hali savladao italijanski Benetton rezultatom 76:65. U ekipi se isticao Dejan Bodiroga, koga je Pešić već poznavao iz reprezentacije.

Barselona je i sledeće godine odbranila titulu u Španiji. Za rad u sezoni 2002/03 Pešić je proglašen za trenera godine u Evropi. Sa katalonskim klubom osvojio je i dve španske titule, 2003. i 2004. godine.

Prema tvrdnjama koje se često prenose, nakon što je Evroligin pehar našao mesto u muzeju kluba, Pešić je kazao da mu je kao treneru draže da ga niko ne pita dokle će još raditi nego da mu to pitanje postavlja supruga Vera. Ta izjava dobro oslikava njegov smisao za humor.

Evropski klubovi: Rim, Žirona, Moskva, Beograd i Valensija

Posle Barselone Pešić je radio u više evropskih sredina. Od 2004. do 2006. vodio je rimsku Lotomatiku, u kojoj je jedno vreme u ekipi igrao i njegov sin Marko. Sezone 2006/07 vodio je Žironu (kat. Girona), sa kojom je 2007. osvojio FIBA Evrokup. Zatim je 2007/08. radio u moskovskom Dinamu.

U Srbiju se vratio 2008. godine, kada je preuzeo Crvenu zvezdu. Na klupi crveno-belih bio je u dva navrata, 2008/09. i 2011/12. Između tih angažmana, 16. novembra 2010. imenovan je za trenera Valensije, gde je ostao do kraja sezone 2010/11. U tom periodu kratko je ponovo vodio i reprezentaciju Nemačke, 2012. godine.

Pored toga, 2001. i 2002. godine vodio je Rajnenergi iz Kelna (nem. RheinEnergie Köln).

Bajern iz Minhena i prva titula u istoriji kluba

U novembru 2012. godine Pešić je postao trener Bajerna iz Minhena. Sa klubom je u sezoni 2013/14. osvojio prvu titulu prvaka Nemačke u istoriji minhenskog kluba. To je bila njegova peta titula u Nemačkoj, posle četiri osvojene sa Albom. Ugovor je 28. februara 2015. produžen do 2017, ali je Pešić 24. jula 2016. napustio klub na sopstveni zahtev, iz zdravstvenih razloga.

Njegov sin Marko Pešić u to vreme je bio na funkciji sportskog direktora, a potom i generalnog menadžera košarkaškog kluba Bajern. Zajednički rad oca i sina u Minhenu ponovo je skrenuo pažnju nemačke javnosti na porodicu Pešić.

Povratak u Barselonu

Dana 9. februara 2018. godine Pešić se vratio na klupu Barselone, i to posle otpuštanja Sita Alonsa. U sezoni 2017/18. osvojio je Kup kralja pobedom nad Realom u finalu, a naredne godine ponovo je osvojio taj trofej. Španski savez trenera proglasio ga je 2019. za trenera godine. Saradnja sa katalonskim klubom je okončana sporazumom 2020. godine, a poslednja sezona zbog pandemije nije dovršena.

Selektor Srbije

Košarkaški savez Srbije je 28. septembra 2021. imenovao Svetislava Pešića za selektora muške reprezentacije, posle neuspeha ekipe da se plasira na Olimpijske igre u Tokiju. Povratak posle dvadeset godina dočekan je s velikim očekivanjima. Prema njegovim rečima, tada je imao potrebu da pomogne domaćoj košarci iskustvom, a podstakao ga je i sin Marko.

Na Evropskom prvenstvu 2022. u Nemačkoj Srbija je ispala u osmini finala od Italije. Na Svetskom prvenstvu 2023. u Filipinima, Japanu i Indoneziji osvojio je srebrnu medalju, pošto je Srbija u finalu poražena od Nemačke. Na Olimpijskim igrama u Parizu 2024. Srbija je u polufinalu izgubila od Sjedinjenih Država posle dramatičnog finiša, a u borbi za treće mesto pobedila je Nemačku 93:83 i osvojila bronzanu medalju. Veliku ulogu imali su Nikola Jokić, Bogdan Bogdanović i Vanja Marinković.

Na Evropskom prvenstvu 2025. u Rigi Srbija je bila među favoritima, ali je u osmini finala poražena od Finske sa 92:86, uz odsustvo povređenog kapitena Bogdana Bogdanovića. Pešić je potom najavio odlazak, a ugovor mu je istekao 30. septembra 2025. Košarkaški savez Srbije mu se zahvalio za sve što je učinio za reprezentaciju i domaću košarku.

Poslednja sezona u Bajernu i oproštaj od trenerskog posla

Dana 22. decembra 2025. godine Bajern je objavio da je Pešić ponovo novi trener, posle odlaska Gordona Herberta, i to do kraja sezone 2025/26. Više od devet godina nakon odlaska iz Minhena vratio se rečima da je „ponovo tu“. Sportski direktor kluba Dragan Tarlać istakao je njegovo ogromno iskustvo kao važan razlog za taj potez.

Sezona se završila porazom Bajerna od Albe iz Berlina u finalnoj seriji nemačkog prvenstva rezultatom 3:2, a Pešić je tom prilikom i zvanično završio trenersku karijeru, kako je i najavio u proleće 2026. Ostao je na pet osvojenih titula prvaka Nemačke.

Najveći uspesi

Trofeji koje je Svetislav Pešić osvojio kao igrač i kao trener spadaju među najbogatije u evropskoj košarci:

• Kao igrač: prvak Jugoslavije (1978), Kup Jugoslavije (1978) i Kup evropskih šampiona (1979) sa Bosnom.
• Reprezentacije: zlato na Evropskom prvenstvu sa Nemačkom (1993), zlato na Evropskom prvenstvu sa Jugoslavijom (2001), zlato na Svetskom prvenstvu sa Jugoslavijom (2002), srebro na Svetskom prvenstvu sa Srbijom (2023) i bronza na Olimpijskim igrama sa Srbijom (2024).
• Mlađe selekcije: zlato na Evropskom prvenstvu za kadete (1985) i juniore (1986) i svetsko zlato za juniore (1987).
• Evroliga i evropska takmičenja: Evroliga (2003, Barselona), Kup Koraća (1995, Alba) i FIBA Evrokup (2007, Žirona).
• Nacionalne titule: prvak Jugoslavije (1983), pet puta prvak Nemačke (1997, 1998, 1999, 2000 i 2014) i dva puta prvak Španije (2003 i 2004).
• Kupovi: Kup Jugoslavije (1984), dva nemačka kupa (1997 i 1999) i tri španska kupa (2003, 2018 i 2019).

Prema podacima FIBA, Pešić je jedini trener koji je osvojio Evropsko prvenstvo sa dve različite zemlje, a ujedno je jedini aktivni trener koji je Evroligu osvojio i kao igrač i kao trener.

Privatni život

Svetislav Pešić je oženjen suprugom Verom. Imaju dvoje dece. Sin Marko Pešić rođen je 1976. u Sarajevu, bivši je košarkaš i reprezentativac Nemačke, a danas je generalni menadžer Bajerna. Ćerka Ivana Jagla radi kao lični trener u Minhenu, a diplomirala je sportsku psihologiju. Ivana je udata za nekadašnjeg nemačkog košarkaša Jana Jaglu.

Pešić ima i unuka Luku, o kome medijima govori kao o svojoj najvećoj slabosti. Pored srpskog, poseduje i nemačko državljanstvo, a porodica mu živi u Minhenu. Ipak, u razgovorima je više puta isticao da se i dalje oseća kao Jugosloven.

Zanimljivosti

• Pre košarke trenirao je fudbal i kao pionir bio golman Radničkog iz Pirota.
• Autor je autobiografije „Moja igra, moj put“, koju je predstavio i u Republici Srpskoj.
• Jedan od retkih ljudi koji su Evroligu osvojili i kao igrač i kao trener.
• Vodio je sina Marka u Albi iz Berlina i u rimskoj Lotomatici.
• Omladinski stadion u Pirotu, prema pisanju medija, nosi njegovo ime.

Nagrade i priznanja

• Evropski trener godine (2003).
• Trener godine u nemačkoj Bundesligi (1996, 1998 i 1999).
• Nagrada „Piva Ivković“ za životno delo (2001).
• Trener godine prema izboru španskog udruženja trenera (2019).
• Zlatna značka časti Bosne (1987) i Nemačkog košarkaškog saveza (1994).
• Član FIBA Kuće slavnih, klasa 2020.
• Član Kuće slavnih španske košarke, klasa 2025.
• Počasni doktor Univerziteta u Nišu.

Nasleđe i uticaj

Svetislav Pešić je uticao na razvoj košarke u više zemalja. U Nemačkoj ga i danas pominju kao čoveka koji je tamošnju košarku postavio na evropsku mapu. U Španiji ga ubrajaju u velikane klupskih klupa, a u Srbiji ga poštuju kao selektora koji je posle dve decenije ponovo doveo reprezentaciju do medalja na velikim takmičenjima.

Poznat je kao strog, sistematičan i principijelan trener koji traži maksimalan angažman igrača. Odabrao je da u svakoj sredini gradi pobedničku atmosferu i disciplinu, a mnogi igrači koji su radili sa njim ističu da im je pomogao da prevaziđu lični ego u korist tima. Generacije košarkaša, među kojima su Toni Kukoč, Vlade Divac, Dejan Bodiroga i Predrag Stojaković, prošle su kroz njegove ruke.