Ko je Ljubiša Stojanović Luis

Ljubiša Stojanović Luis bio je srpski pevač i kompozitor, jedan od najprepoznatljivijih glasova domaće muzičke scene druge polovine XX i početka XXI veka. Rođen je 25. juna 1952. godine u Leskovcu, a preminuo je tragično 31. jula 2011. godine u saobraćajnoj nesreći kod Feketića. U muzici je proveo više od četiri decenije, od 1970. godine pa sve do smrti, tokom kojih je snimio više od deset albuma i izgradio jedinstven stil koji je spajao džez, folk i srpski etno zvuk.Osoben po neobičnom sceničnom imidžu i po glasu koji se nije mogao pomešati ni sa jednim drugim izvođačem, Ljubiša Stojanović Luis smatra se jednim od pionira takozvanog etno popa na Balkanu. Njegov nadimak Luis, dobijen još u detinjstvu, postao je njegov trajni umetnički identitet.

Rani život i detinjstvo

Ljubiša Stojanović rođen je u Leskovcu 1952. godine, u porodici koja nije pripadala imućnom sloju tadašnje Jugoslavije, ali u kojoj se, kako je kasnije pričao, nikada nije gladovalo. Otac Žika bio je nemirnog duha i često je menjao mesto boravka zbog posla, pa se porodica selila iz grada u grad – iz Leskovca u Mioniku kod Valjeva, zatim u Kučevo, gde mu se rodio brat Dragan, potom u Ćupriju, Donji Milanovac i Negotin. Majka Milica brinula se o domaćinstvu i, po sećanju samog Luisa, spremala tradicionalna jela poput ćetenije i palačinki.Česta seljenja obeležila su njegovo detinjstvo i, prema sopstvenim rečima, doprinela nemirnom i slobodnom duhu koji je kasnije preneo i u muziku i u lični stil. Nadimak „Luis" dobio je već u devetoj godini zbog izuzetno uspešnih imitacija čuvenog američkog džez muzičara Luisa Armstronga, po kome je nadimak i dobio.

Obrazovanje

Muzičko obrazovanje Ljubiše Stojanovića Luisa počelo je u srednjoj muzičkoj školi u Nišu, gde je stekao osnovna teorijska i praktična znanja iz muzike. Kasnije se preselio u Beograd, gde je završio Fakultet muzičke umetnosti. Ova akademska podloga, kombinovana sa prirodnim osećajem za improvizaciju karakterističnu za džez, omogućila mu je da kasnije razvije prepoznatljiv autorski izraz koji je spajao formalno muzičko znanje sa spontanošću narodne pesme.

Početak karijere

Muzikom je počeo profesionalno da se bavi 1970. godine, nastupajući u beogradskim klubovima tog vremena. Jedan od prvih značajnijih angažmana imao je u klubu „Euridika" u hali „Pionir", gde se isticao ne samo glasom već i neobičnim izgledom – dugom kosom, farmerkama sa tregerima i specifičnom obućom, po ugledu na modu koju je tada retko ko nosio na domaćoj sceni. Već u tom periodu gradio je imidž po kome će kasnije biti prepoznatljiv, poredeći sebe sa svetskim ćelavim ikonama poput Jula Brinera i glumca Telija Savalasa.Prvi album, pod nazivom „Ne kuni me, ne ruži me, majko", objavio je 1980. godine. Ploča je postigla veliki komercijalni uspeh, kako u tadašnjoj Srbiji, tako i u ostalim republikama Jugoslavije, i predstavljala je temelj njegove buduće karijere.

Uspon do popularnosti

Nakon uspeha debitantskog albuma, karijera Ljubiše Stojanovića Luisa naglo je krenula uzlaznom putanjom. Krajem 1983. godine, od 20. oktobra do 5. decembra, otišao je na veliku koncertnu turneju po tadašnjem Sovjetskom Savezu, gde je dobio brojna priznanja za kvalitet svojih interpretacija. Februara 1984. godine objavio je drugi album, „Duda", koji je dostigao platinasti tiraž i već u oktobru iste godine se popeo na prvo mesto jugoslovenske top-liste popularnosti.Godine 1994. Luis je zvanično dobio priznanje kao začetnik pravca koji je u domaćoj muzici kasnije nazvan etno pop – žanra koji je kombinovao elemente tradicionalne srpske muzike sa džez harmonijama i modernom aranžerskom obradom. Bio je jedan od izvođača koji su prepoznali potencijal spajanja folklora sa jazz sviranjem, što je kasnije, u drugom kontekstu, karakterisalo i rad grupe No Smoking Orkestar i reditelja Emira Kusturice. Muzičar i frontmen benda Zabranjeno pušenje, Nele Karajlić, kasnije je izjavio da je upravo kroz produbljivanje interesovanja za koren domaće muzike shvatio snagu i kredibilitet koji je Luis imao u interpretaciji svojih pesama.

Najveći uspesi

Do 2008. godine Ljubiša Stojanović Luis objavio je ukupno 14 albuma, od kojih su mnogi nosili zlatni, platinasti ili čak dijamantski tiraž. Osim albuma „Duda", značajne uspehe ostvarile su i pesme „Sve se osim tuge deli", „Dunjo moja", „Ciganski san", „Opa, opa", „Obriši suze, mala" i „Slike u oku", koje su i danas prepoznatljive kao njegovi najveći hitovi.Poseban zaokret u karijeri usledio je 2006. godine, kada je zajedno sa srpskim bendom Flamingosi pobedio na muzičkom festivalu Beovizija sa pesmom „Ludi letnji ples". Ta pobeda odvela je izvođače na Evropesmu (Europjesmu) 2006. godine, održanu 11. marta u Sava centru u Beogradu, gde su Flamingosi i Luis osvojili drugo mesto. Rezultat glasanja tada je izazvao veliki spor – žiri Radio-televizije Crne Gore nije dodelio nijedan bod dvema najbolje plasiranim pesmama sa Beovizije, što je izazvalo negodovanje publike u Sava centru, zvižduke i bacanje boca na podijum. Kao epilog spora, Udruženje javnih radio-televizija Srbije i Crne Gore saopštilo je da tim putem nije izabran zvaničan predstavnik za Pesmu Evrovizije u Atini.Pored Beovizije, Luis se takmičio i na drugim festivalima – nastupao je u Zagrebu 1988. godine, na Grand festivalu 2008. godine, kao i na Festivalu u Vrnjačkoj Banji iste godine, gde je pobedio sa pesmom „Srce ničije".

Privatni život

Ljubiša Stojanović Luis bio je otac šestoro dece iz tri veze. Iz prvog braka imao je sina Miodraga. Iz drugog braka, sa suprugom po nadimku Duda, dobio je sina Marka i ćerku Maju – supruzi je posvetio i istoimenu pesmu „Duda". Ovaj brak okončan je razvodom 1999. godine, nakon čega je, prema sopstvenim rečima, u novi život krenuo doslovno sa samo jednom torbom na leđima.Ubrzo nakon razvoda upoznao je Silvanu Stojnić, devetnaest godina mlađu partnerku sa kojom nikada nije stupio u zvaničan brak, ali sa kojom je proveo ostatak života i dobio troje dece – sinove Andreja i Sergeja i ćerku Elu Mitu. Silvana je tokom zajedničkog života bila kreativni direktor njegovog studija, a 2008. godine otvorila je i sopstveni vrtić. Sam Luis je više puta u intervjuima isticao da su mu deca najveće bogatstvo i da bi voleo da porodicu dodatno proširi.Njegov sin Marko Stojanović, kasnije poznat pod umetničkim imenom Marko Louis, nasledio je očev muzički talenat i nastavio solo karijeru nakon nastupa u više beogradskih bendova. Ćerka Maja, kasnije poznata i pod prezimenom Novaković, takođe se profesionalno bavi pevanjem i 2014. godine učestvovala je u jednom poznatom televizijskom takmičenju za mlade talente.

Tragična smrt

Ljubiša Stojanović Luis poginuo je 31. jula 2011. godine, u 59. godini života, u saobraćajnoj nesreći na autoputu Subotica–Beograd, u lančanom sudaru koji se dogodio između Bačke Topole i Feketića. Vest o njegovoj iznenadnoj smrti duboko je potresla domaću muzičku scenu i javnost, s obzirom na to da je do poslednjeg trenutka bio aktivan na sceni i imao brojne planove za budućnost, uključujući i najavu albuma duhovne muzike koji nikada nije snimio.Sahranjen je u četvrtak, 4. avgusta 2011. godine, na groblju Zbeg u beogradskom naselju Borča. Njegov iznenadni odlazak najteže su podneli nevenčana supruga Silvana Stojnić i njegovo šestoro dece, od kojih su neka u tom trenutku bila veoma mala – najmlađa ćerka Ela Mita imala je tek dve i po godine i, prema izjavama porodice, praktično se i ne seća oca.

Zanimljivosti

• Nadimak „Luis" dobio je već sa devet godina, zbog uspešnih imitacija džez legende Luisa Armstronga.
• Bio je poznat po neobičnom, prepoznatljivom stilu oblačenja još od kraja sedamdesetih godina, kada je u domaćim klubovima nosio farmerke sa tregerima i specifičnu obuću tipa „zepe".
• Sam sebe je duhovito poredio sa svetskim ćelavim ikonama tog doba, Julom Brinerom i Telijem Savalasom, govoreći da je Beograd time dobio „svog" predstavnika tog imidža.
• Prihode od jednog solističkog koncerta, održanog 14. januara 1985. godine, u potpunosti je uputio u humanitarne svrhe – za pomoć gladnoj deci u Etiopiji.
• Godinama je bio čest učesnik humanitarnih manifestacija, a svake godine je održavao dobrotvorni koncert u Negotinu, čiji su prihodi bili namenjeni deci bez roditelja.
• Prema izjavi njegove partnerke Silvane Stojnić u jednoj televizijskoj emisiji, postojao je nepotvrđen dogovor o njegovom učešću u pesmi „Oluja" namenjenoj filmu glumice Anđeline Džoli koji se snimao za region – projekat, prema tim navodima, nikada nije realizovan zbog njegove smrti. Ova informacija prenosi se isključivo iz jednog izvora i nije nezavisno potvrđena.

Nagrade i priznanja

• Zvanično priznanje za začetnika pravca etno pop u domaćoj muzici (1994).
• Brojna priznanja tokom koncertne turneje po SSSR-u (1983).
• Platinasti tiraž i prvo mesto jugoslovenske top-liste sa albumom „Duda" (1984).
• Pobeda na Beoviziji 2006. godine sa grupom Flamingosi, pesmom „Ludi letnji ples".
• Drugo mesto na Evropesmi (Europjesmi) 2006. godine.
• Pobeda na Festivalu u Vrnjačkoj Banji 2008. godine, sa pesmom „Srce ničije".
• Tokom karijere osvojio je i brojne zlatne plakete, „oskare popularnosti" i zlatne, platinaste i dijamantske tiraže za svoje albume.

Nasleđe i uticaj

Ljubiša Stojanović Luis ostavio je trajan trag na domaćoj muzičkoj sceni kao jedan od pionira spajanja džeza i srpskog folklora, čime je otvorio put pravcu koji je kasnije nazvan etno pop. Njegov prepoznatljiv glas, scenski nastup i autentičan stil i danas se pominju kao primer originalnosti retko viđene na ovim prostorima, a njegove kolege iz muzičkog sveta, poput Neleta Karajlića, javno su govorile o kredibilitetu i uticaju koji je imao.Njegov muzički put nastavljaju i njegova deca – sin Marko, poznat pod umetničkim imenom Marko Louis, i ćerka Maja Novaković, koji su nasledili očev talenat i danas se profesionalno bave muzikom, čuvajući na taj način porodičnu vezu sa žanrom kojim se otac bavio celog života.

Biografija – najčešća pitanja

Kada je rođen Ljubiša Stojanović Luis?

Rođen je 25. juna 1952. godine u Leskovcu.

Kako je Ljubiša Stojanović dobio nadimak Luis?

Nadimak je dobio već u devetoj godini zbog uspešnih imitacija čuvenog američkog džez muzičara Luisa Armstronga.

Kada i kako je preminuo Luis?

Preminuo je 31. jula 2011. godine, u saobraćajnoj nesreći na autoputu Subotica–Beograd, između Bačke Topole i Feketića.

Gde je sahranjen Ljubiša Stojanović Luis?

Sahranjen je 4. avgusta 2011. godine na groblju Zbeg u beogradskom naselju Borča.

Koliko je dece imao Luis?

Imao je šestoro dece iz tri veze: sina Miodraga, sina Marka i ćerku Maju, te sinove Andreja i Sergeja i ćerku Elu Mitu.

Sa kim je Luis bio u vezi u trenutku smrti?

U trenutku smrti bio je u vanbračnoj zajednici sa Silvanom Stojnić, sa kojom je imao troje dece.

Koji su najpoznatiji hitovi Ljubiše Stojanovića Luisa?

Najpoznatiji hitovi su „Duda", „Dunjo moja", „Ciganski san", „Sve se osim tuge deli", „Opa, opa" i „Obriši suze, mala".

Da li je Luis pobedio na Beoviziji?

Da, pobedio je na Beoviziji 2006. godine zajedno sa grupom Flamingosi, pesmom „Ludi letnji ples".

Gde je Luis stekao muzičko obrazovanje?

Završio je srednju muzičku školu u Nišu, a zatim i Fakultet muzičke umetnosti u Beogradu.

Da li se neko od Luisove dece bavi muzikom?

Da, sin Marko (poznat kao Marko Louis) i ćerka Maja Novaković nastavili su muzičkim putem svog oca.

Zaključak

Ljubiša Stojanović Luis ostaje upamćen kao jedan od najosobenijih glasova srpske muzičke scene – umetnik koji je od malih nogu gajio strast prema muzici, izgradio prepoznatljiv stil spajanja džeza i folklora i tokom više od četiri decenije karijere osvojio publiku širom nekadašnje Jugoslavije. Njegov život, obeležen brojnim uspesima, velikom porodicom i tragičnim krajem 2011. godine, i danas predstavlja deo kolektivnog sećanja na domaću muziku, dok njegov muzički put nastavljaju deca Marko i Maja.