Ko je Ružica Sokić

Ružica Sokić (Beograd, 14. decembar 1934 — Beograd, 19. decembar 2013) bila je srpska i jugoslovenska filmska, pozorišna i televizijska glumica. Tokom karijere duge više od pet decenija ostvarila je oko 180 uloga na filmu i televiziji, kao i veliki broj uloga na pozorišnim scenama, pre svega u beogradskom Ateljeu 212.

Publika je pamti po nekoliko neponovljivih likova. Među njima su uličarka u filmu Žuta, Persida Pantić u serijalu Tesna koža, Veliborka u seriji Srećni ljudi i Taska u filmu Zona Zamfirova. Često je igrala snažne, duhovite i zavodljive žene, a upravo ta uverljivost donela joj je naklonost publike i kolega.

Za svoj rad dobila je brojna priznanja, među kojima su Velika Žanka i Dobričin prsten. Napisala je i knjigu sećanja Strast za letenjem. U ovoj biografiji pratimo njen životni put, od detinjstva na Zvezdari do statusa jedne od najuglednijih glumica jugoslovenskog i srpskog glumišta.

Rani život i detinjstvo

Ružica Sokić rođena je 14. decembra 1934. godine u Beogradu, tadašnjoj prestonici Kraljevine Jugoslavije. Bila je ćerka Petra Sokića (1893–1964), trgovca i suvlasnika večernjeg lista „Pravda“. Majka se zvala Vukosava, a bila je ćerka sveštenika iz Banjaluke. Deo detinjstva Ružica je provela u tom gradu na Vrbasu.

Odrasla je u porodičnom stanu u Bregalničkoj ulici na Zvezdari. Već u osnovnoj školi pohađala je dramsku sekciju, gde je njen talenat, prema pisanju medija, prepoznao učitelj srpskog jezika i književnosti. Kao devojčica bila je i članica Dečje radio-dramske grupe Radio Beograda, što je bio njen prvi ozbiljniji susret sa glumom.

Ratne i poratne godine ostavile su dubok trag na porodicu. Prema njenim ranijim izjavama za medije, otac je u vreme okupacije bio osuđen na smrt, ali je oslobođen i vraćen u Beograd. Posle rata ostao je bez građanskih prava, a porodica je izgubila štampariju i morala da deli stan sa drugim ljudima. Ružica je govorila da je to bilo teško razdoblje ispunjeno strahom, ali da nikoga nije mrzela.

Iz tih godina potiče i jedna njena poznata rečenica o stanu u kojem su im „ubacili“ porodicu jednog frizera, jer je takva bila tadašnja praksa useljavanja. Uprkos svemu, ostala je topla i vedra osoba, a iskustvo teškog detinjstva kasnije je unelo dubinu u njene uloge.

Obrazovanje

Posle osnovne i srednje škole Ružica Sokić upisala je glumu na Akademiji za pozorišnu umetnost u Beogradu, današnjem Fakultetu dramskih umetnosti. Diplomirala je 1958. godine, u generaciji koja je ušla u pozorišni život u vreme velikog procvata beogradske scene.

Kasnije je i sama prenosila znanje mlađima. Od 1996. do 2000. godine vodila je klasu glume na Akademiji umetnosti „Braća Karić“. Tako je svoje iskustvo, stečeno na sceni i pred kamerom, predavala novim generacijama glumaca.

Početak karijere

Prve profesionalne korake napravila je na sceni Savremenog pozorišta u Beogradu. Zatim je prešla u Atelje 212, gde je ostala dugi niz godina. Izvori se razlikuju oko tačne godine prelaska: pominju se 1961. i 1962. godina. Pouzdano je da je u ovom pozorištu provela trideset sedam sezona.

Na filmu se prvi put pojavila 1957. godine, u jednom segmentu omnibusa Subotom uveče reditelja Vladimira Pogačića, kao navijačica, i to bez potpisa u špici. (Neki izvori kao njen prvi film navode ostvarenje Doktor, pa se podaci razlikuju.) Usledilo je nekoliko televizijskih filmova i manje uloge, među kojima je ona u filmu Zemljaci (1963) Zdravka Randića i u filmu Marš na Drinu (1964) Živorada Žike Mitrovića.

Prvu veću filmsku ulogu dobila je u drami Gorki deo reke (1965) Jovana Živanovića. Za nju je, prema većini izvora, nagrađena Srebrnom arenom na Filmskom festivalu u Puli. Ta nagrada najavila je glumicu koja će obeležiti jugoslovenski film narednih decenija.

Uspon do popularnosti

Druga polovina šezdesetih godina bila je prekretnica. Nastupila je u omnibusu Vreme ljubavi (1966), a zatim u filmu Bokseri idu u raj (1967) Branka Čelovića. Iste godine igrala je u drami Ljubavni slučaj ili tragedija službenice P.T.T. Dušana Makavejeva.

Posebno se istakla u filmu Kad budem mrtav i beo (1967) Živojina Pavlovića, u ulozi pevačice. Ta uloga potvrdila je njen talenat i pokazala da se podjednako uverljivo snalazi u dramskom i u komičnom registru. Sledile su uloge u filmovima Ima ljubavi, nema ljubavi (1968) i Ljubav i poneka psovka (1969) Antuna Vrdoljaka.

Paralelno je gradila uspešnu televizijsku karijeru. Tumačila je glavni ženski lik u seriji Ceo život za godinu dana (1971), a igrala je i u serijama Samci, Rađanje radnog naroda i Hronika palanačkog groblja. Zapažena je i u televizijskim komedijama Brane Crnčevića i Aleksandra Popovića.

Sa godinama je izgradila stalne saradnje s rediteljima poput Zdravka Randića, Živorada Žike Mitrovića, Vladimira Tadeja, Gorana Paskaljevića i Dragana Kresoje. Upravo ti autori dali su joj prostor da razvije svoj prepoznatljivi glumački izraz.

Najveći uspesi na filmu i televiziji

Vrhunac filmske karijere Ružice Sokić vezuje se za ostvarenje Žuta (1973) Vladimira Tadeja. U ulozi uličarke pružila je upečatljivu, slojevitu kreaciju, a za nju je nagrađena Zlatnom arenom na Filmskom festivalu u Puli. Prema Vikipediji, Zlatnu arenu dobila je 1973. i 1974. godine, drugi put za film Užička republika (1974) Žike Mitrovića. Sa Tadejem je radila i na filmovima Hitler iz našeg sokaka (1975), Hajdučka vremena (1977) i Pakleni otok (1979).

Sa Goranom Paskaljevićem snimila je film Čuvar plaže u zimskom periodu (1976), a kasnije i Tango argentino (1992). Igrala je i u ostvarenjima Poznajete li Pavla Pleša?, Nije nego, Savamala, Bal na vodi i Seobe Aleksandra Petrovića.

Najveću popularnost donela joj je komedija Tesna koža. Tumačila je Persidu Pantić, suprugu Mite Pantića, koga igra Nikola Simić. Serijal ima četiri dela (1982, 1987, 1988 i 1991), a odnos ovog bračnog para i danas je jedan od omiljenih komičnih motiva domaće kinematografije.

U filmu Druga Žikina dinastija (1986) igrala je snaju Ružu. U seriji Srećni ljudi (1995–1996) tumačila je Veliborku Vecu. Sa Draganom Kresojom radila je na filmovima Oktoberfest, Original falsifikata, Pun mesec nad Beogradom i Tamna je noć.

U kasnijoj karijeri velik uspeh doživela je kao Taska u bioskopskom hitu Zona Zamfirova (2002). Zatim je tumačila kumu Anicu u seriji Greh njene majke (2009–2010). Igrala je i u serijama Lift, Jelena, Gorki plodovi i Nepobedivo srce. Prema različitim izvorima, poslednje uloge ostvarila je početkom 2010-ih, a njeno ime pojavljuje se i u odjavnoj špici pojedinih kasnijih projekata.

Atelje 212 i pozorišne uloge

Iako je široj publici najpoznatija po filmu i televiziji, Ružica Sokić bila je pre svega pozorišna glumica. U Ateljeu 212 igrala je oko sedamdeset predstava. Početkom šezdesetih reditelj Bojan Stupica okupio je u tom pozorištu sjajnu trupu u kojoj su bili Slobodan Cica Perović, Tanja Beljakov, Maja Čučković, Vlada Popović, Dejan Čavić, Bata Stojković, Bora Todorović, Taško Načić i Milutin Butković, a kasnije i Zoran Radmilović.

Među njenim najvažnijim ulogama je Hani u komadu Ko se boji Virdžinije Vulf. Glumac Petar Božović ocenio je da je ta predstava dala dva velika glumačka imena, Vladu Popovića i Ružicu Sokić. Igrala je i Gloriju u Tigru, Milevu u Krmećem kasu, Gospavu u Čudu u Šarganu, Mir-Jam u Ranjenom orlu i Juliju Varadi u Korespondenciji.

U njenoj pozorišnoj biografiji nalaze se i Valerija u Pričama iz bečke šume, Šarlota u Bergmanovoj sonati, Meg u Lepotici Linejnskoj, Maga u Balkanskoj plastici, naslovna uloga u predstavi Žanka i Meri u Dugom putovanju u noć. Nastupala je i na scenama Narodnog pozorišta, Zvezdara teatra, Beogradskog dramskog pozorišta, Gardoš teatra, KULT teatra, Otvorenog pozorišta „Studentski grad“, Moderne garaže i Pozorišta „Slavija“.

Kolege su je opisivale kao zahtevnu, ali izuzetno profesionalnu i poštenu saradnicu, koja je svoj posao volela više nego što je to uobičajeno.

Privatni život

Brak i porodica

Ružica Sokić dugo je bila u braku sa Miroslavom Mikijem Lukićem, ekonomistom. Par nije imao dece. Glumica je javno govorila da je želja za karijerom najviše uticala na to da prihvati da neće postati majka, a priznala je i strah od porođaja.

Majčinsku toplinu usmerila je ka sestriću, danas poznatom kao Abdulah Numan, muftija Srbije, koga je, kako se navodi, gledala gotovo kao sopstveno dete. Njen otac Petar umro je 1964, a majka Vukosava 2000. godine.

Godine 2010. objavila je knjigu sećanja Strast za letenjem. Pominju se i dve knjige koje se vezuju za njeno ime, od kojih je jednu objavila izdavačka kuća „Laguna“.

Bolest i smrt

Poslednje godine života Ružica Sokić provela je boreći se sa Alchajmerovom bolešću. Prema rečima supruga, nije u potpunosti shvatala koliko je bolesna. Imala je operaciju 2012. godine, posle koje je njeno zdravstveno stanje dodatno otežano.

Preminula je 19. decembra 2013. godine u Beogradu, pet dana nakon svog 79. rođendana, posle duže bolesti. Sahranjena je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Zanimljivosti

• Prvu filmsku ulogu ostvarila je 1957. godine, bez potpisa u špici.
• U Ateljeu 212 provela je trideset sedam sezona i igrala u oko sedamdeset predstava.
• Ostvarila je oko 180 uloga na filmu i televiziji.
• Kao devojčica bila je članica Dečje radio-dramske grupe Radio Beograda.
• Napisala je knjigu sećanja Strast za letenjem (2010).
• Od 1996. do 2000. predavala je glumu na Akademiji umetnosti „Braća Karić“.
• Godine 2015. u Jugoslovenskoj kinoteci otvoren je legat posvećen njenom radu.
• Nagrada koja nosi njeno ime dodeljuje se svake godine 14. decembra, na dan njenog rođenja.

Nagrade i priznanja

• Srebrna arena na Filmskom festivalu u Puli za film Gorki deo reke (1965; izvori se razlikuju oko vrste nagrade).
• Zlatna arena na Filmskom festivalu u Puli za film Žuta (1973) i film Užička republika (1974).
• Sedmojulska nagrada (1989).
• Statueta Joakim Vujić (1999).
• Nušićeva nagrada (2002).
• Nagrada Pavle Vuisić (2003).
• Velika Žanka (2007).
• Dobričin prsten (2011).
• Sterijina nagrada i Zlatni ćuran (godine nisu potvrđene u dostupnim izvorima).

Nasleđe i uticaj

Nasleđe Ružice Sokić živi kroz njene uloge, ali i kroz institucije koje čuvaju njeno ime. Fondacija „Ružica Sokić“, koju je, prema pisanju medija, osnovao njen suprug, svake godine 14. decembra dodeljuje nagradu za najbolju ulogu u sezoni, na predlog kolega. Prva dodela bila je 2014. godine, a nagradu je, između ostalih, primila i glumica Kalina Kovačević.

Legat Ružice Sokić čuva se u Jugoslovenskoj kinoteci, gde je otvoren 2015. godine. Njene uloge u filmovima Žuta, Tesna koža i Zona Zamfirova, kao i televizijski likovi iz serija Srećni ljudi i Greh njene majke, ostali su deo kulturnog pamćenja.

Za mlađe glumce ostala je uzor discipline, profesionalizma i posvećenosti pozorištu. Mnogi njeni saradnici isticali su da je na sceni uvek davala sve od sebe.

Biografija – najčešća pitanja

Ko je bila Ružica Sokić?

Ružica Sokić bila je srpska filmska, pozorišna i televizijska glumica, dugogodišnja članica beogradskog Ateljea 212. U karijeri dugoj više od pet decenija ostvarila je oko 180 filmskih i televizijskih uloga.

Kada i gde je rođena Ružica Sokić?

Rođena je 14. decembra 1934. godine u Beogradu, tada u Kraljevini Jugoslaviji.

Po čemu je Ružica Sokić najpoznatija?

Najpoznatija je po ulozi uličarke u filmu Žuta, ulozi Perside Pantić u serijalu Tesna koža, ulozi Veliborke u seriji Srećni ljudi i ulozi Taske u filmu Zona Zamfirova.

Kada i od čega je preminula Ružica Sokić?

Preminula je 19. decembra 2013. godine u Beogradu, u 79. godini, posle duže bolesti. Borila se sa Alchajmerovom bolešću.

Gde je sahranjena Ružica Sokić?

Sahranjena je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Da li je Ružica Sokić imala decu?

Nije imala dece. Ona je javno govorila da je želja za karijerom uticala na tu odluku.

Sa kim je bila u braku Ružica Sokić?

Bila je udata za Miroslava Mikija Lukića, ekonomistu, sa kojim je provela više decenija.

Koje je nagrade osvojila Ružica Sokić?

Među njenim nagradama su Zlatna arena u Puli, Nušićeva nagrada, nagrada Pavle Vuisić, Velika Žanka i Dobričin prsten.

Šta je nagrada „Ružica Sokić“?

To je priznanje koje Fondacija „Ružica Sokić“ dodeljuje svake godine 14. decembra za najbolju ulogu u pozorišnoj sezoni, na predlog uglednih ličnosti iz sveta pozorišta i filma.

Zaključak

Ružica Sokić bila je jedna od najznačajnijih glumica jugoslovenskog i srpskog glumišta. Od dečje radio-dramske grupe do scene Ateljea 212, od uloge u filmu Žuta do komedije Tesna koža i filma Zona Zamfirova, izgradila je karijeru zasnovanu na talentu, radu i posvećenosti. Njeno ime i danas nose nagrada i fondacija, a njene uloge i dalje se rado gledaju.