Ko je Neda Arnerić

Neda Arnerić bila je srpska filmska, televizijska i pozorišna glumica, kao i diplomirana istoričarka umetnosti i bivša narodna poslanica, čije se ime vezuje za jedne od najznačajnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije druge polovine dvadesetog veka. Tokom karijere duge pola veka, Neda Arnerić je od dečje filmske zvezde prerasla u jednu od najprepoznatljivijih glumica na prostoru bivše Jugoslavije, a kasnije se okušala i u politici, obrazovanju i kulturnom menadžmentu. Njena uloga u kultnom filmu "Ko to tamo peva" i danas se smatra jednom od najupečatljivijih u istoriji domaćeg filma.

Rani život i detinjstvo

Neda Arnerić rođena je 15. jula 1953. godine u Knjaževcu, u tadašnjoj Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. Njena porodica je delimično poreklom sa Korčule, iz Dalmacije, što je, prema navodima medija, uticalo na njenu kasniju povezanost sa morem i sportom. Otac je bio lekar, čovek povučene prirode, koji je uživao veliki ugled u struci, dok se majka brinula o domaćinstvu i redovno pratila ćerku na snimanjima filmova. Porodica Arnerić imala je i sina, Nedinog brata Predraga Arnerića, koji će kasnije, nažalost, odigrati tužnu ulogu u poslednjem poglavlju njenog života.Detinjstvo je provela na Novom Beogradu, gde je pohađala osnovnu školu. Tokom snimanja jednog filma u Užicu, roditelji su je privremeno upisali u lokalnu školu kako ne bi zaostajala u nastavi, ali su je vršnjaci tada prozvali "Glumica", što joj se nije dopalo, pa se ubrzo vratila na školovanje u Beograd. Zbog čestih odsustvovanja usled snimanja, morala je da ulaže dodatan trud kako bi nadoknadila propušteno gradivo.Već kao mala devojčica pokazivala je sklonost ka scenskim umetnostima. Od 1961. do 1964. godine pohađala je Dečju baletsku grupu pod vođstvom balerine Danice Šatine, gde je razvijala gracioznost pokreta i discipline. Paralelno se uključila i u dečju dramsku grupu Radio Beograda, gde je učestvovala u izradi dečjeg radio-programa, sarađujući sa drugim mladim polaznicima grupe.

Obrazovanje

Talenat mlade Nede Arnerić nije prošao nezapaženo. Na Radio Beogradu primetio ju je reditelj Puriša Đorđević, koji ju je angažovao za svoj film, čime je počela njena glumačka karijera još u detinjstvu. Sa svega trinaest godina snimila je svoj prvi film, što je ubrzo dovelo do toga da postane, kako je kasnije opisivano u medijima, prva dečja filmska zvezda tadašnje Jugoslavije. Saradnja sa Purišom Đorđevićem nastavila se i na nekoliko narednih filmskih projekata.Sa šesnaest godina Neda Arnerić upisala je Akademiju za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu. Studije, međutim, nije završila, jer je u to vreme studentima glume bilo zabranjeno da se pojavljuju u pozorišnim predstavama i filmovima, dok je ona već tada bila veoma tražena glumica i nije želela da prekine karijeru zarad diplome na Akademiji.Umesto nastavka studija glume, opredelila se za istoriju umetnosti na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gde je diplomirala 1980. godine. Ovaj izbor pokazuje njeno šire interesovanje za kulturu i vizuelne umetnosti, koje je kasnije ispoljila i kroz vođenje sopstvene galerije i rukovođenje umetničkim institucijama.

Početak karijere

Glumačka karijera Nede Arnerić počela je filmom "San" iz 1966. godine, u režiji Puriše Đorđevića. Uloga u ovom filmu učinila ju je, prema navodima više izvora, prvom dečjom filmskom zvezdom u istoriji jugoslovenske kinematografije. Sarađivala je sa Đorđevićem i na nekoliko narednih filmskih projekata, gradeći postepeno reputaciju mlade, ozbiljne glumice koja se izdvajala od svojih vršnjakinja.Tokom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog veka, Neda Arnerić je nastavila da gradi karijeru, pojavljujući se u filmovima poput "Jutro" i "Podne". Njena uloga Delfine u filmu "Ispravi se, Delfina", u kojem je tumačila mladu plivačicu i maratonku, ostala je jedna od uloga koje je kasnije sama isticala kao prekretnicu u sopstvenom profesionalnom sazrevanju. Za tu ulogu, ostvarenu u režiji Aleksandra Đorđeva, dobila je Srebrnu arenu na Filmskom festivalu u Puli 1977. godine.Paralelno sa filmskom karijerom u domovini, Neda Arnerić je ostvarila i zapaženu međunarodnu karijeru. Igrala je u italijanskim, francuskim i britanskim filmovima, sarađujući sa rediteljima poput Roberta Enrika, sa kojim je snimila film u Francuskoj i Španiji, i Pitera Sajksa, u čijem je britanskom filmu takođe igrala. U Italiji je sa rediteljem Markom Vikarijem snimila dva filma. U Sjedinjenim Američkim Državama snimila je za produkcijsku kuću Paramount film "Šaft u Africi", u režiji Džona Gilermina. Potpisala je i ugovor sa uglednom agencijom William Morris, jednom od najvećih svetskih agencija za talente, a bila je u pregovorima i za probno snimanje kod reditelja Bilija Vajldera, ali se na kraju odlučila da karijeru nastavi u Jugoslaviji.

Uspon do popularnosti

Prekretnicu u karijeri Nede Arnerić predstavlja uloga u kultnom filmu Slobodana Šijana "Ko to tamo peva" iz 1980. godine. Ovaj film, koji se danas smatra jednim od najznačajnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, doneo je glumici veliku popularnost i status jedne od najprepoznatljivijih glumica domaćeg filma. Zahvaljujući ovoj i drugim ulogama iz tog perioda, Neda Arnerić je stekla reputaciju seks-simbola jugoslovenske kinematografije, a njena suptilna gluma kroz pokret, posebno u čuvenoj sceni plesa, kasnije je isticana kao primer njene glumačke veštine.Tokom sedamdesetih i osamdesetih godina, pojavila se u nizu filmova koji su obeležili domaću produkciju, među kojima su "Višnja na Tašmajdanu", "Sutjeska", "Valter brani Sarajevo", "Varljivo leto '68", "Užička republika" i "Večernja zvona" u režiji Lordana Zafranovića, u kojem je igrala zajedno sa Radetom Šerbedžijom. Ovi filmovi učvrstili su njen status jedne od vodećih glumica svoje generacije, koja je podjednako uspešno tumačila i dramske i komične uloge, sarađujući sa velikim brojem kolega glumaca i renomiranih reditelja tog vremena.Devedesetih godina prošlog veka, Neda Arnerić je doživela još jedan talas popularnosti, ovog puta zahvaljujući filmu "Tri karte za Holivud", koji je postao pravi blokbaster, kao i televizijskoj seriji "Policajac sa Petlovog brda". Ove uloge pokazale su da njena popularnost nije bila ograničena samo na jednu deceniju, već da je uspevala da se prilagodi promenama u domaćoj kinematografiji i televizijskoj produkciji.

Najveći uspesi

Tokom karijere duge pola veka, Neda Arnerić je, prema dostupnim podacima, snimila preko 110 filmova i odigrala više od 40 uloga u pozorištu. Ovakav obim rada svrstava je među najplodnije glumice u istoriji srpske i jugoslovenske kinematografije.Na pozorišnim daskama, jedna od njenih najznačajnijih uloga bila je u predstavi "Profesionalac" Dušana Kovačevića, u kojoj je igrala jedanaest godina. Igrala je i u predstavi "Tvrdica", zajedno sa glumicom Milenom Dravić, kao i u drugim predstavama Miodraga Krivokapića, s kojim je kasnije javno govorila o svom političkom angažmanu. Posebno mesto u njenoj karijeri zauzima i monodrama "Jovana od metroa", koju je izvela u Sarajevu tokom rata, o sopstvenom trošku, kao gest solidarnosti sa gradom i njegovim stanovnicima.Njeno stvaralaštvo nije bilo ograničeno samo na glumu. Sredinom osamdesetih godina otvorila je u centru Beograda galeriju "Atrijum", jednu od prvih privatnih galerija u gradu, koju je vodila sve do 1999. godine. Kasnije, 2005. godine, imenovana je za umetničku direktorku Niš art fondacije u Nišu, čime je proširila svoj angažman na polje kulturne produkcije i organizacije.Poslednju filmsku ulogu ostvarila je u hrvatskom filmu "Aleksi", u režiji Barbare Vekarić, dok je 2016. godine nastupila u predstavi "Živjet ćemo bolje" u Zagrebačkom kazalištu mladih, u režiji Senke Bulić.

Privatni život

Privatni život Nede Arnerić bio je podjednako bogat kao i njena profesionalna karijera. Bila je udata tri puta. Prvi brak sklopila je sa televizijskim rediteljem Dejanom Karaklajićem, sa kojim je sarađivala i profesionalno, između ostalog na komediji "Ljubavni život Budimira Trajkovića". Drugi brak ostvarila je sa glumcem i profesorom Radetom Markovićem, koji je bio 32 godine stariji od nje.Najduži brak, koji je trajao oko tri i po decenije, ostvarila je sa lekarom Miloradom Mešterovićem, za koga se udala 1983. godine. Mešterović je preminuo 2018. godine, a njegov gubitak je, prema navodima medija, teško uticao na Nedu Arnerić u poslednjim godinama njenog života.Godine 1996. Neda Arnerić se politički angažovala i postala članica Demokratske stranke. U tom periodu je, prema svedočenjima kolega poput glumca Miodraga Krivokapića, verovala da svojim angažmanom može doprineti pozitivnim promenama u društvu. Od 1998. godine predavala je veštinu javnog nastupa u Centru modernih veština u Beogradu, prenoseći svoje dugogodišnje iskustvo pred kamerama i publikom na nove generacije.Godine 2016. teško je povredila kičmu prilikom pada sa terase svog stana, nakon čega je usledio dug period oporavka. Neda Arnerić je preminula 10. januara 2020. godine, u svom stanu na Vračaru u Beogradu, u 66. godini života. Pronašao ju je njen brat Predrag Arnerić, zabrinut što mu se sestra nije javljala na telefonske pozive. Zvanični uzrok smrti nije javno objavljen, a mediji su tim povodom isticali da je Neda Arnerić teško podnela gubitak supruga dve godine ranije. Sahranjena je u Beogradu, u krugu porodice i najbližih prijatelja i kolega.

Zanimljivosti

• Neda Arnerić se smatra prvom dečjom filmskom zvezdom u istoriji jugoslovenske kinematografije, zahvaljujući ulozi u filmu "San" kada je imala samo trinaest godina.
• Pre nego što se posvetila glumi, bavila se baletom u Dečjoj baletskoj grupi Danice Šatine.
• Snimala je filmove u Italiji, Francuskoj, Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Američkim Državama, sarađujući sa međunarodno priznatim rediteljima poput Roberta Enrika i Pitera Sajksa.
• Potpisala je ugovor sa agencijom William Morris, jednom od najuglednijih agencija za talente u svetu, ali se odlučila da karijeru nastavi u Jugoslaviji.
• Monodramu "Jovana od metroa" izvela je u opsednutom Sarajevu tokom rata, o sopstvenom trošku.
• Bila je diplomirana istoričarka umetnosti, a ne samo glumica, što je bilo retkost među njenim savremenicima u glumačkoj branši.
• Sa glumcem Radetom Šerbedžijom sarađivala je na filmu "Večernja zvona" Lordana Zafranovića, koji je kasnije javno govorio o njenom umetničkom doprinosu.
• O njenom životu i delu napisane su dve monografije: "Neda Arnerić: Čarobna melanholija" autorke Anite Panić i "Od sna do jave, i natrag" autorke Tatjane Nježić, obe objavljene 2021. godine.

Nagrade i priznanja

Tokom višedecenijske karijere, Neda Arnerić je primila brojna priznanja za svoj umetnički doprinos. Za ulogu u filmu "Ispravi se, Delfina" nagrađena je Srebrnom arenom na Filmskom festivalu u Puli 1977. godine, a kasnije je na istom festivalu dobila i Zlatnu arenu.Osvojila je i nagradu "Carica Teodora" na Festivalu glumačkih ostvarenja u Nišu, kao i Plaketu Jugoslovenske kinoteke 2009. godine, dodeljenu za doprinos filmskoj umetnosti. Godine 2010. dobila je nagradu "Pavle Vuisić" za životno delo, koju dodeljuje žiri sastavljen od prethodnih dobitnika ovog priznanja, u čijem su sastavu tada bile glumice Mira Stupica i Mira Banjac, kao i glumac Bogdan Diklić.Na 46. izdanju Beogradskog filmskog festivala FEST, 2018. godine, dobila je nagradu "Beogradski pobednik" za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti. Tom prilikom je izjavila da se ne oseća pobednikom, jer smatra da svoju životnu i profesionalnu trku još uvek nije istrčala.

Nasleđe i uticaj

Neda Arnerić ostavila je dubok trag u srpskoj i jugoslovenskoj kinematografiji, kako brojem i raznovrsnošću ostvarenih uloga, tako i spremnošću da se okuša u različitim umetničkim i društvenim oblastima – od filma i pozorišta, preko galerijskog rada, do politike i edukacije mladih glumaca. Njena uloga u filmu "Ko to tamo peva" i danas se smatra jednom od ikoničkih uloga jugoslovenskog filma, a saradnja sa rediteljem Slobodanom Šijanom ostala je zapamćena kao jedna od najznačajnijih u njenoj karijeri.Njeno ime se i danas povezuje sa jednim od najplodnijih i najraznovrsnijih glumačkih opusa na prostoru bivše Jugoslavije. Objavljivanje dve monografije o njenom životu i radu, kao i kontinuirano interesovanje medija i publike za njenu biografiju, potvrđuju da je Neda Arnerić ostala trajno prisutna u kolektivnom sećanju na jugoslovensku i srpsku kulturu.

Biografija - najčešća pitanja

Kada i gde je rođena Neda Arnerić?

Neda Arnerić rođena je 15. jula 1953. godine u Knjaževcu, u tadašnjoj Jugoslaviji.

Po čemu je Neda Arnerić najpoznatija?

Najpoznatija je po ulozi u kultnom filmu "Ko to tamo peva" iz 1980. godine, kao i po statusu jedne od vodećih glumica jugoslovenske kinematografije.

Koliko je filmova snimila Neda Arnerić?

Prema dostupnim podacima, tokom karijere duge pola veka snimila je preko 110 filmova i odigrala više od 40 pozorišnih uloga.

Da li je Neda Arnerić bila i političarka?

Da, od 1996. godine bila je članica Demokratske stranke, a u periodu od 2000. do 2004. godine bila je narodna poslanica u Narodnoj skupštini Republike Srbije.

Koliko puta je Neda Arnerić bila udata?

Bila je udata tri puta – za reditelja Dejana Karaklajića, glumca Radeta Markovića i lekara Milorada Mešterovića, sa kojim je provela najduži period braka.

Kada je i gde preminula Neda Arnerić?

Neda Arnerić preminula je 10. januara 2020. godine u svom stanu u Beogradu, u 66. godini života. Pronašao ju je njen brat Predrag Arnerić, a zvanični uzrok smrti nije javno objavljen.

Da li je Neda Arnerić imala formalno obrazovanje van glume?

Da, diplomirala je istoriju umetnosti na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 1980. godine.

Da li je Neda Arnerić glumila i u inostranstvu?

Da, snimala je filmove u Italiji, Francuskoj, Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Američkim Državama, uključujući film "Šaft u Africi" za produkcijsku kuću Paramount.

Sa kojim glumcima i rediteljima je Neda Arnerić najviše sarađivala?

Sarađivala je, između ostalih, sa rediteljima Purišom Đorđevićem, Slobodanom Šijanom i Lordanom Zafranovićem, kao i sa glumcima poput Milene Dravić, Radeta Šerbedžije i Miodraga Krivokapića.

Da li je Neda Arnerić imala decu?

Podatak o tome da li je Neda Arnerić imala decu nije javno potvrđen iz pouzdanih izvora.

Zaključak

Neda Arnerić bila je jedna od najznačajnijih glumica srpske i jugoslovenske kinematografije druge polovine 20. veka. Od dečje filmske zvezde, preko seks-simbola epohe filma "Ko to tamo peva", do narodne poslanice i predavačice javnog nastupa, njen životni put obeležila je izuzetna svestranost. Sa preko 110 filmova i 40 pozorišnih uloga, kao i angažmanom u galerijskom i kulturnom sektoru, Neda Arnerić ostavila je nasleđe koje i danas privlači pažnju istraživača, filmofila i šire publike zainteresovane za istoriju jugoslovenskog i srpskog filma.