Ko je Oliver Ivanović

Oliver Ivanović bio je srpski političar sa Kosova i Metohije, mašinski inženjer i ekonomista, jedan od najpoznatijih predstavnika srpske zajednice na Kosovu i Metohiji u periodu posle rata 1999. godine. Tokom skoro dve decenije javnog delovanja, Oliver Ivanović se izdvajao kao zagovornik dijaloga i praktičnih rešenja za svakodnevne probleme stanovništva na severu Kosova, nezavisno od nacionalne pripadnosti. Njegovo ime i danas se povezuje sa umerenom politikom i pokušajem pomirenja između srpske i albanske zajednice, ali i sa tragičnim krajem koji je obeležio noviju istoriju Kosovske Mitrovice.

Rani život i detinjstvo

Oliver Ivanović rođen je 1. aprila 1953. godine u Pećkoj bolnici, dok je u ličnim dokumentima kao mesto rođenja upisano selo Rznić u blizini Dečana. Njegovi roditelji su se u tom trenutku, po svemu sudeći, nalazili na radnom zadatku u tom kraju, budući da su oboje bili prosvetni radnici. Otac Bogdan predavao je istoriju, dok je majka Olga bila profesorka srpskog jezika i književnosti, pa je Oliver Ivanović odrastao u porodici u kojoj su obrazovanje i poznavanje istorije imali posebno mesto.Porodica Ivanović ubrzo se preselila u Đakovicu, gde je Oliver krenuo u osnovnu školu i proveo prve godine detinjstva. U tom gradu je stekao rana prijateljstva i formirao osnovne vrednosti koje će kasnije prepoznati i njegovi saradnici u političkom životu. Porodica je u Đakovici ostala do 1965. godine, kada se preselila u Kosovsku Mitrovicu – grad koji će kasnije postati centralno mesto celokupnog javnog i političkog delovanja Olivera Ivanovića, ali i mesto njegove tragične smrti.U Kosovskoj Mitrovici je Oliver Ivanović završio srednju tehničku školu. Odrastao je u tradicionalnoj porodici sa korenima u Crnoj Gori, u kojoj se, kao od prvorođenog sina, od njega očekivalo da nastavi određenu vojničku tradiciju porodice – očekivanje koje je, kako će se kasnije pokazati, samo delimično ispunio.

Obrazovanje

Po završetku srednje škole, Oliver Ivanović je, prateći porodičnu tradiciju i želju svog oca, upisao Vojnu akademiju u Zagrebu. Međutim, studije na akademiji napustio je posle tri godine, odlučivši da svoje profesionalno usmerenje promeni i krene drugim putem od onog koji mu je porodica namenila.Kasnije je stekao visoko obrazovanje iz oblasti mašinstva i ekonomije. Prema pojedinim izvorima, njegov alma mater bio je Univerzitet u Prištini, gde je stekao inženjersko i ekonomsko znanje koje će mu u kasnijim godinama biti od velike koristi u privrednim i političkim poslovima. Ova kombinacija tehničkog i ekonomskog obrazovanja pomogla mu je da se, pre nego što se okrenuo politici, uspešno snalazi u organizacionim i rukovodećim poslovima.

Početak karijere

Pre nego što se posvetio politici, Oliver Ivanović bavio se privrednim i organizacionim poslovima u Kosovskoj Mitrovici. Tokom devedesetih godina bio je angažovan na rukovodećim pozicijama u lokalnim institucijama i preduzećima tog kraja, gde je sticao iskustvo u upravljanju i radu sa ljudima – iskustvo koje će mu kasnije koristiti u pregovorima sa predstavnicima međunarodne zajednice.Politički angažman Olivera Ivanovića intenzivirao se krajem devedesetih godina i posebno posle rata na Kosovu 1998–1999. godine. U tom burnom periodu postao je jedan od predstavnika srpske zajednice u pregovorima sa međunarodnim predstavnicima i institucijama, preuzimajući ulogu koja je zahtevala i političku veštinu i ličnu hrabrost.

Uspon do popularnosti

Od 1999. do 2001. godine, Oliver Ivanović je bio predsednik Izvršnog odbora Srpskog nacionalnog veća za severno Kosovo – tela formiranog radi zastupanja interesa srpske zajednice neposredno posle rata. Nakon smene sa te funkcije 2001. godine, nastavio je da radi u Službi za ekonomski razvoj i rekonstrukciju, ostajući aktivan u javnom životu Kosovske Mitrovice.Prekretnica u njegovoj karijeri desila se u martu 2004. godine, tokom nemira i pogroma nad srpskim stanovništvom na Kosovu i Metohiji, kada je politička scena među kosovskim Srbima doživela značajne promene. Nakon što se tadašnji premijer Srbije Vojislav Koštunica povukao iz kosovskih pregovora zbog neuspeha Koalicije „Povratak“, predsednik Srbije Boris Tadić pružio je podršku Ivanoviću i grupi okupljenoj oko njega da formiraju Srpsku listu, čiji je Ivanović postao predsednik i nosilac. Ovim potezom Oliver Ivanović se konačno pozicionirao kao jedan od vodećih političkih predstavnika kosovskih Srba.Ivanović je postao poznat i po tome što je, u nastojanju da pokaže spremnost na dijalog sa albanskom zajednicom, dao intervju kosovskim medijima na albanskom jeziku – što ga je učinilo prvim srpskim političarem koji je to učinio. Taj potez izazvao je podeljene reakcije: dok su ga jedni podržavali kao gest pomirenja i primer političke zrelosti, drugi su ga smatrali izdajom srpskih interesa, što pokazuje koliko je njegova politika dijaloga bila kontroverzna u tadašnjem kontekstu.Bio je i narodni poslanik u Skupštini Kosova, gde je predvodio poslaničku grupu „Povratak“, zastupajući interese srpske zajednice u kosovskim institucijama. Deo srpske političke scene, poput Demokratske stranke Srbije, smatrao je da učešće Srba u kosovskim institucijama predstavlja odricanje od države Srbije, pa je Ivanović i po tom pitanju često bio izložen kritikama sa obe strane političkog spektra.

Najveći uspesi

Jedan od najznačajnijih perioda u karijeri Olivera Ivanovića bio je period od 2008. do 2012. godine, kada je obavljao funkciju državnog sekretara u Ministarstvu za Kosovo i Metohiju Vlade Srbije. Pre toga, od 2001. do 2008. godine, bio je član Koordinacionog centra za Kosovo i Metohiju, gde je stekao dragoceno iskustvo u radu sa državnim institucijama Srbije.Tokom karijere bio je i član partije Demokratska alternativa, koja se kasnije transformisala u Socijaldemokratsku partiju (SDP). Na kraju je osnovao sopstvenu Građansku inicijativu, poznatu pod nazivom „Sloboda, demokratija, pravda“, odnosno kasnije „Srbija, demokratija, pravda“, na čijem čelu je ostao sve do svoje smrti 2018. godine.Ivanović je u međunarodnim krugovima važio za umerenog političara koji uživa poverenje predstavnika međunarodne zajednice, zahvaljujući doslednom zalaganju za dijalog, suživot i praktična rešenja za svakodnevne probleme stanovništva na severu Kosova. Ova reputacija umerenog i pouzdanog sagovornika bila je jedan od njegovih najvećih političkih kapitala, ali je istovremeno bila i izvor sukoba sa radikalnijim delovima političke scene.

Privatni život

Prema dostupnim podacima, Oliver Ivanović je imao petoro dece – sinove Nikolu, Janka, Žarka i Bogdana, te ćerku Kiaru. Njegova bliska saradnica u poslednjim godinama života bila je Milena Popović, dok pojedini izvori kao suprugu navode Marinu Ivanović. Zbog nedoslednosti podataka iz javno dostupnih izvora, detalji o bračnom statusu Olivera Ivanovića ne mogu se sa potpunom sigurnošću utvrditi, te ih treba uzeti sa merom opreza.Privatni život Olivera Ivanovića bio je usko povezan sa njegovim javnim angažmanom, s obzirom na to da je veći deo vremena provodio u Kosovskoj Mitrovici, gradu u kojem je i ubijen. Njegova javna uloga zahtevala je gotovo stalno prisustvo u lokalnoj zajednici, što je istovremeno predstavljalo i deo njegove političke snage i izvor lične ugroženosti, o čemu svedoče i incidenti sa bombom i zapaljenim automobilom koji su mu se dogodili tokom karijere.

Tragična smrt

Oliver Ivanović ubijen je 16. januara 2018. godine ispred sedišta svog pokreta u Kosovskoj Mitrovici, u pucnjavi za koju do danas nisu identifikovani ni izvršioci ni eventualni nalogodavci. Ubistvo se i danas smatra jednim od najznačajnijih nerasvetljenih političkih ubistava na Kosovu posle rata, uprkos formalnim istragama koje su vođene godinama nakon događaja.U trenutku smrti, pravni status Olivera Ivanovića bio je specifičan: iako je 2016. godine prvostepeno osuđen u vezi sa optužbama za ratni zločin, ta presuda je ukinuta u februaru 2017. godine, a ponovljeno suđenje, započeto u avgustu iste godine, nikada nije okončano zbog njegove smrti. Prema izjavama njegovog advokata, s obzirom na to da je presuda ukinuta, a novo suđenje nije okončano, Ivanović se pravno morao smatrati nevinim u trenutku ubistva.U znak sećanja na Olivera Ivanovića, svake godine na godišnjicu ubistva organizuju se komemoracije u Kosovskoj Mitrovici i Beogradu, a pokrenut je i internet sajt posvećen njegovom liku i delu.

Zanimljivosti

• Oliver Ivanović bio je prvi srpski političar koji je dao intervju kosovskim medijima na albanskom jeziku.
• Godine 2005. pod njegov službeni automobil postavljena je bomba, dok mu je u julu 2017. godine zapaljen automobil u Kosovskoj Mitrovici – incidenti koji svedoče o stalnoj ličnoj ugroženosti kojoj je bio izložen.
• Od januara 2014. godine bio je u pritvoru, optužen zajedno sa još četvoricom Srba za ratni zločin protiv civilnog albanskog stanovništva iz 1999. i 2000. godine.
• Sudsko veće EULEX-a proglasilo ga je 21. januara 2016. godine krivim za jedno od dela iz optužnice i osudilo na devet godina zatvora, dok je za drugi navod iz 2000. godine pravnosnažno oslobođen.
• Apelacioni sud Kosova je u februaru 2017. godine ukinuo prvostepenu presudu i vratio predmet na ponovno suđenje, koje je počelo u avgustu 2017. godine, ali nikada nije okončano zbog njegovog ubistva.

Nagrade i priznanja

Nije javno poznato da je Oliver Ivanović za života primio zvanične državne ili međunarodne nagrade. Njegov rad na polju dijaloga i suživota zajednica na Kosovu prepoznat je, međutim, kroz poverenje koje su mu ukazivali predstavnici međunarodnih organizacija, kao i kroz brojne izjave podrške koje su usledile nakon njegove smrti od strane zvaničnika Evropske unije i regionalnih vlada.

Nasleđe i uticaj

Ubistvo Olivera Ivanovića i danas se smatra jednim od najznačajnijih nerasvetljenih političkih ubistava na Kosovu posle rata. Izvršioci pucnjave, kao i eventualni nalogodavci, nisu identifikovani niti procesuirani ni godinama nakon događaja, uprkos formalnim istragama, što je pitanje njegovog ubistva ostavilo otvorenim i danas.Ivanović se u javnosti i danas pamti kao simbol političkog pluralizma među kosovskim Srbima i kao zagovornik pragmatičnog pristupa rešavanju svakodnevnih problema stanovništva, nezavisno od nacionalne pripadnosti. Njegov politički put, obeležen istovremeno pokušajima pomirenja i oštrim kritikama sa raznih strana, ostaje deo šire priče o položaju srpske zajednice na Kosovu posle rata.

Biografija – najčešća pitanja

Ko je bio Oliver Ivanović?

Oliver Ivanović bio je srpski političar sa Kosova i Metohije, mašinski inženjer i ekonomista, poznat kao jedan od vodećih predstavnika srpske zajednice na Kosovu posle rata 1999. godine.

Kada i gde je rođen Oliver Ivanović?

Rođen je 1. aprila 1953. godine, a prema ličnim dokumentima kao mesto rođenja navodi se selo Rznić kod Dečana.

Kada je i kako ubijen Oliver Ivanović?

Ubijen je 16. januara 2018. godine ispred sedišta svoje Građanske inicijative u Kosovskoj Mitrovici, u pucnjavi za koju izvršioci i nalogodavci nikada nisu identifikovani.

Koliko je godina imao Oliver Ivanović u trenutku smrti?

Prema poznatim datumima rođenja i smrti, Oliver Ivanović je u trenutku ubistva imao 64 godine.

Koje je funkcije obavljao Oliver Ivanović?

Bio je predsednik Izvršnog odbora Srpskog nacionalnog veća, član Koordinacionog centra za Kosovo i Metohiju, državni sekretar u Ministarstvu za Kosovo i Metohiju od 2008. do 2012. godine, kao i poslanik u Skupštini Kosova.

Da li je Oliver Ivanović bio osuđivan za ratni zločin?

Bio je prvostepeno osuđen 2016. godine, ali je ta presuda ukinuta 2017. godine, a ponovljeno suđenje nikada nije okončano zbog njegove smrti, zbog čega se, prema pravnom tumačenju, morao smatrati nevinim.

Da li je otkriveno ko stoji iza ubistva Olivera Ivanovića?

Do danas nije zvanično utvrđeno ko su izvršioci, a ni eventualni nalogodavci ubistva, uprkos vođenim istragama.

Koliko je dece imao Oliver Ivanović?

Prema dostupnim podacima, imao je petoro dece – sinove Nikolu, Janka, Žarka i Bogdana, te ćerku Kiaru.

Da li je Oliver Ivanović bio oženjen?

Podaci o njegovom bračnom statusu razlikuju se u javno dostupnim izvorima, pa se ovaj podatak ne može sa sigurnošću potvrditi.

Gde je Oliver Ivanović odrastao?

Detinjstvo je proveo u Đakovici, a od 1965. godine porodica se preselila u Kosovsku Mitrovicu, grad koji je kasnije postao centar njegovog javnog i političkog delovanja.

Zaključak

Oliver Ivanović ostaje upamćen kao jedna od ključnih figura u političkom životu kosovskih Srba u periodu posle rata na Kosovu. Njegov put, od inženjera i privrednika do državnog sekretara i lidera građanske inicijative, obeležen je zalaganjem za dijalog i suživot, ali i kontroverzama, sudskim procesom za ratni zločin i, na kraju, tragičnom smrću u atentatu 2018. godine. Iako okolnosti njegovog ubistva do danas nisu u potpunosti razjašnjene, lik i delo Olivera Ivanovića i dalje predstavljaju važan deo novije istorije Kosova i Metohije.