Ko je Ljubiša Samardžić

Ljubiša Samardžić bio je srpski i jugoslovenski glumac, reditelj i producent, jedan od najpopularnijih i najnagrađivanijih filmskih umetnika sa ovih prostora. Tokom karijere duge nekoliko decenija, pojavio se u preko 180 filmskih i televizijskih ostvarenja, a šira publika ga najbolje pamti po ulozi Zisa u filmu „Valter brani Sarajevo“ i po liku Šurde u kultnoj seriji „Vruć vetar“. Pored glume, bavio se i produkcijom i režijom, čime je ostavio trajan trag u domaćoj kinematografiji.

Rani život i detinjstvo

Ljubiša Samardžić rođen je 19. novembra 1936. godine u Skoplju, u tadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji. Njegov otac Dragoljub poticao je iz Krivošija u Crnoj Gori i radio je kao rudar, dok je majka bila poreklom sa Kosova. Roditelji su se upoznali u Prištini, a potom se porodica preselila u okolinu Niša.Detinjstvo je proveo u selu Jelašnica kod Niške Banje, gde je njegov otac takođe radio u lokalnom rudniku uglja. Porodica je živela skromno, a životni put mladog Ljubiše dodatno je otežala rana očeva smrt 1948. godine, kada je budući glumac imao svega dvanaest godina. Majka je ostala sama sa decom, pa je Ljubiša još u gimnazijskim danima povremeno radio kako bi pomogao porodici.Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Nišu. Već u tim godinama pokazivao je izraženo interesovanje za glumu i scenski nastup, što će ubrzo privući pažnju ljudi iz sveta pozorišta i filma.

Obrazovanje

Nakon završene gimnazije, Ljubiša Samardžić je najpre upisao studije prava, ali se ubrzo opredelio za umetnost kojoj je, kako se pokazalo, pripadao čitavog života. Prešao je na Akademiju za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu, gde je studirao glumu.Njegov talenat prepoznao je poznati reditelj i pedagog Bojan Stupica, zahvaljujući čijem zalaganju je mladi Samardžić dobio stipendiju Ateljea 212. Kao student, povremeno je nastupao u predstavama Jugoslovenskog dramskog pozorišta, ali se pozorišna karijera nije dalje razvijala jer ga je film, koji je u to vreme doživljavao veliku ekspanziju, u potpunosti privukao k sebi. Bojan Stupica je od njega tražio da se opredeli između pozorišta i filma, a Samardžić je izabrao film, čime je usmerio čitav svoj budući profesionalni put.

Početak karijere

Filmski debi Ljubiše Samardžića desio se 1961. godine u ostvarenju „Igre na skelama“, u kojem je tumačio lik Gvardijana. Već naredne, 1962. godine, zapažen je u filmu „Kozara“, u režiji Veljka Bulajića, kao i u filmu „Prekobrojna“ reditelja Branka Bauera, gde je igrao seljaka na radnoj akciji i time privukao pažnju publike i kritike zahvaljujući svom osećaju za komiku i prirodnom scenskom nastupu.Visok, mršav i prepoznatljivog osmeha, Samardžić se već tokom šezdesetih godina profilisao kao glumac koji podjednako uspešno tumači dramske i komične uloge. Tokom te decenije snimio je niz filmova, među kojima su „Dani“, „Desant na Drvar“, „Lito vilovito“ i „Inspektor“, gradeći postepeno reputaciju jednog od najzanimljivijih mladih glumaca jugoslovenske kinematografije.

Uspon do popularnosti

Prekretnicu u karijeri predstavljala je uloga Nikoletine Bursaća u filmu „Orlovi rano lete“ (1966), u režiji Soje Jovanović, koja mu je donela široku popularnost. Usledile su uloge u ostvarenjima „Diverzanti“ (1967) i „Nož“ (1967), a zatim i učešće u partizanskom spektaklu „Bitka na Neretvi“ (1969). Film „Diverzanti“, kao i kasnije „Valter brani Sarajevo“, potpisao je reditelj Hajrudin Krvavac, sa kojim je Samardžić ostvario dugogodišnju i plodnu saradnju.Sedamdesetih godina Ljubiša Samardžić dostiže vrhunac popularnosti. Tumačio je lik Zisa u kultnom filmu „Valter brani Sarajevo“ (1972), koji je postao jedan od najgledanijih jugoslovenskih filmova svih vremena, a potom je igrao i u ratnoj drami „Sutjeska“ (1973), u režiji Stipe Delića. Tokom osamdesetih godina, uloga koja ga je definitivno učinila legendom malih ekrana bila je uloga Borivoja Šurdilovića, poznatijeg kao Šurda, u televizijskoj seriji „Vruć vetar“ (1980). Ova serija postala je pravi televizijski fenomen, a lik Šurde jedan je od najprepoznatljivijih likova u istoriji srpske televizije.Devedesetih godina, u ulozi inspektora Boška Simića u seriji i filmu „Policajac sa Petlovog brda“ (1992), potvrdio je svoju sposobnost da kombinuje humor i ozbiljnost, čime je stekao naklonost nove generacije gledalaca.

Najveći uspesi

Tokom višedecenijske karijere, Ljubiša Samardžić je odigrao uloge u više od 180 filmskih i televizijskih ostvarenja. Pored gore pomenutih naslova, izdvajaju se i filmovi „Partizanska eskadrila“ (1979), „Život je lep“ (1985), „Andjeo čuvar“ (1987), „Seobe II“ (1989) i „Predumišljaj“ (1995).Devedesetih godina, uprkos raspadu Jugoslavije i uvedenim sankcijama, Samardžić je zajedno sa sinom Draganom osnovao produkcijsku kuću „Cinema Design“, koja je i pored teških okolnosti ostvarila više komercijalno uspešnih filmova. Kasnije se pojavio i u internacionalnim projektima poput „Sky Hook“ (2000) i „Miris kiše na Balkanu“ (2011).Kao rediteljski uspeh izdvaja se nekoliko nagrada koje su njegovi filmovi osvojili na inostranim festivalima, čime je potvrdio svestranost svog umetničkog angažmana – od glume, preko produkcije, do režije. Kroz svoj rad, Samardžić je sarađivao sa brojnim istaknutim glumcima svoje generacije, gradeći na filmu partnerske odnose koje je kritika visoko ocenjivala.

Privatni život

Ljubiša Samardžić bio je u braku sa Mirjanom Samardžić od 1966. godine, pa sve do svoje smrti 2017. godine, dakle više od pet decenija. Iz tog braka rođeno je dvoje dece – sin Dragan i ćerka Jovana.Sin Dragan bio je i poslovni partner svog oca, sa kojim je osnovao produkcijsku kuću „Cinema Design“. Porodicu je zadesila velika tragedija kada je Dragan, usled teške bolesti, preminuo u 34. godini života. Nakon toga, supruga Mirjana je preuzela veći deo poslova u porodičnoj produkciji, pružajući mu veliku podršku u nastavku rada.Ćerka Jovana je Ljubiši Samardžiću podarila unuke, među kojima se pominje i unuka Ines. Porodica je za njega, prema izjavama koje je davao tokom karijere, uvek predstavljala najveći oslonac.Ljubiša Samardžić preminuo je 8. septembra 2017. godine u Beogradu, u 81. godini života.

Zanimljivosti

• Nadimak Smoki dobio je još u mladosti, a pod njim je ostao upamćen kod nekoliko generacija gledalaca.
• Sa visinom od 198 centimetara, bio je jedan od fizički najimpozantnijih glumaca jugoslovenske kinematografije.
• U pojedinim stranim produkcijama i na filmskim spiskovima vođen je pod imenima Ljubisa Samardjic, Luba Samardy i Smoki Samardì.
• Tokom karijere glumio je uz brojne poznate glumice tog vremena, gradeći na filmu partnerske odnose koje je kritika visoko ocenjivala.
• Iako je karijeru gradio prevashodno na filmu, u mladosti je imao i pozorišno iskustvo zahvaljujući stipendiji Ateljea 212.
• Sarađivao je sa nekim od najznačajnijih jugoslovenskih reditelja svog vremena, poput Hajrudina Krvavca, Stipe Delića i Veljka Bulajića.

Nagrade i priznanja

• Šest Zlatnih arena na Pulskom filmskom festivalu.
• Više nagrada na italijanskim filmskim festivalima.
• Kao reditelj – Grand Prix na festivalu u Monpeljeu.
• Nagrada publike na festivalu u Palm Springsu.
• Nagrada Opera Prima na Milanskom filmskom festivalu.
• Nagrada za životno delo „Pavle Vujisić“, dodeljena 1995. godine za doprinos jugoslovenskoj kinematografiji.

Nasleđe i uticaj

Ljubiša Samardžić ostavio je dubok trag u istoriji jugoslovenske i srpske kinematografije. Likovi poput Zisa iz „Valter brani Sarajevo“ i Šurde iz „Vruć vetar“ i danas su deo popularne kulture regiona, a njegov glumački izraz – prirodan, topao i lako prepoznatljiv – uticao je na generacije glumaca koje su dolazile posle njega.Kroz produkcijsku kuću koju je osnovao sa sinom, doprineo je i opstanku domaće filmske industrije u izuzetno teškom periodu devedesetih godina. Njegov rad kao glumca, reditelja i producenta i danas se izučava i pominje kao primer posvećenosti filmskoj umetnosti u različitim, često nepovoljnim istorijskim okolnostima.

Biografija – najčešća pitanja

Kada je rođen Ljubiša Samardžić?

Rođen je 19. novembra 1936. godine u Skoplju.

Kada je i gde preminuo Ljubiša Samardžić?

Preminuo je 8. septembra 2017. godine u Beogradu, u 81. godini života.

Po čemu je Ljubiša Samardžić najpoznatiji?

Najpoznatiji je po ulozi Zisa u filmu „Valter brani Sarajevo“ i po liku Šurde u seriji „Vruć vetar“.

Odakle nadimak Smoki?

Nadimak Smoki pratio ga je od mladosti i ostao je njegov prepoznatljiv zaštitni znak u javnosti.

Da li je Ljubiša Samardžić imao decu?

Imao je sina Dragana, koji je preminuo u 34. godini, i ćerku Jovanu.

Da li je Ljubiša Samardžić bio i reditelj?

Da, pored glume, bavio se i režijom i produkcijom, a njegovi filmovi osvajali su nagrade na inostranim festivalima.

Koliko je filmova snimio Ljubiša Samardžić?

Tokom karijere pojavio se u više od 180 filmskih i televizijskih ostvarenja.

Sa kim je bio u braku?

Bio je u braku sa Mirjanom Samardžić od 1966. godine do svoje smrti.

Sa kojim rediteljima je najviše sarađivao?

Najznačajniju saradnju ostvario je sa Hajrudinom Krvavcem, kao i sa rediteljima Stipom Delićem, Veljkom Bulajićem i Sojom Jovanović.

Kako je nastala produkcijska kuća Cinema Design?

Osnovao ju je zajedno sa sinom Draganom devedesetih godina, uprkos raspadu Jugoslavije i uvedenim sankcijama.

Zaključak

Ljubiša Samardžić ostaje upamćen kao jedan od najistaknutijih glumaca jugoslovenske i srpske kinematografije, čiji su likovi obeležili nekoliko generacija gledalaca. Od skromnog detinjstva u rudarskoj porodici, preko studija glume u Beogradu, do uloga koje su ga učinile legendom filma i televizije, njegov životni i profesionalni put predstavlja jednu od najznačajnijih glumačkih karijera na ovim prostorima. Kroz rad kao glumac, reditelj i producent, Ljubiša Samardžić je ostavio nasleđe koje i danas živi u sećanju publike.