Ko je Marko Nikolić

Marko Nikolić je bio srpski filmski, televizijski i pozorišni glumac, rođen 20. oktobra 1946. godine u Kraljevu, a preminuo 2. januara 2019. godine u Beogradu. Tokom karijere duge pet decenija, Marko Nikolić je ostvario na desetine upečatljivih uloga u domaćoj kinematografiji, televiziji i pozorištu, a širokoj publici je najpoznatiji po ulozi Dragiše Popadića, zvanog Giga Moravac, u kultnoj televizijskoj seriji "Bolji život". Od 1970. godine bio je stalni član Narodnog pozorišta u Beogradu, gde je ostvario brojne zapažene pozorišne role.

Osim po humorističnoj i toploj ulozi Gige Moravca, Marko Nikolić je ostao upamćen i po dramatičnim istorijskim ulogama, među kojima se izdvaja tumačenje vožda Karađorđa u nekoliko televizijskih drama i u seriji "Vuk Karadžić". Njegov glumački opus obuhvata više od sedamdeset filmskih i televizijskih ostvarenja, kao i veliki broj pozorišnih predstava, zbog čega se ubraja u red najprepoznatljivijih glumaca svoje generacije u Srbiji i nekadašnjoj Jugoslaviji.

Rani život i detinjstvo

Marko Nikolić je rođen u Kraljevu, u porodici koja je poreklom bila iz Teslića, u tadašnjoj Bosni. Njegovi roditelji su, prema dostupnim podacima, napustili Teslić nakon dolaska ustaških jedinica tokom Drugog svetskog rata i preselili se u okupirano Kraljevo, gde se Marko potom i rodio. Otac Marka Nikolića bio je šumarski inženjer, dok se njegova majka Leposava bavila glumom u Kraljevačkom pozorištu. Imao je i starijeg brata.

Kako je majka bila glumica, mali Marko je od najranijeg detinjstva bio okružen pozorišnom atmosferom. Vodila ga je sa sobom na probe još dok je bio beba, a o njemu su brinuli i drugi članovi pozorišnog ansambla, uključujući i tadašnjeg upravnika Kraljevačkog pozorišta. Uprkos ranom dodiru sa scenom, dečački interesi Marka Nikolića prvo su bili usmereni ka sportu – trenirao je košarku u kraljevačkom klubu Sloga i, zahvaljujući trudu i talentu, već sa sedamnaest godina dospeo je do seniorskog tima kluba.

Ipak, ljubav prema pozorištu se s vremenom pokazala jačom od sportskih ambicija. Nikolić je postepeno shvatio da ga gluma privlači više od parketa, pa je odlučio da svoju budućnost potraži na daskama koje život znače, umesto u sportskim dvoranama.

Obrazovanje

Marko Nikolić je osnovno obrazovanje stekao u osnovnoj školi "Svetozar Marković" u Kraljevu, nakon čega je završio i srednju školu (pojedini izvori navode da je reč o 14. beogradskoj gimnaziji, dok se u drugim izvorima ovaj podatak ne pominje, pa ga treba uzeti sa rezervom). Zbog popravnog ispita iz sociologije, nije mogao da se odmah prijavi na prijemni ispit za glumu po završetku srednje škole, pa je tu godinu iskoristio da odsluži obavezni vojni rok.

Nakon vojske, Marko Nikolić je pokušao da upiše glumu, ali je prvo pao na prijemnom ispitu i na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu i na Akademiji umetnosti Univerziteta u Novom Sadu. Istrajnost se, međutim, isplatila – iz trećeg pokušaja je uspeo da položi prijemni ispit i upiše glumu na beogradskoj Akademiji. Na studijama je bio generacijski kolega budućih uglednih glumaca Mikija Manojlovića, Predraga Ejdusa, Dragana Maksimovića i Gorana Sultanovića. Diplomirao je glumu (izvori se razlikuju – neki navode 1972, a drugi 1974. godinu), a već dve godine ranije, još kao student, primljen je u ansambl Narodnog pozorišta u Beogradu.

Početak karijere

Prve profesionalne korake na sceni Marko Nikolić je napravio pre nego što je uopšte diplomirao glumu. Na televizijskim ekranima se prvi put pojavio 1967. godine, u ratnoj mini-seriji "Letovi koji se pamte". Filmski debi usledio je već naredne godine, ulogom u ratnoj drami Aleksandra Petrovića "Biće skoro propast sveta", poznatoj u inostranstvu i pod naslovom "It Rains in My Village".

Godine 1969. Nikolić se pojavio u čak tri značajna filmska ostvarenja: "Sedmina" i "Zaseda" reditelja Živojina Pavlovića, u kojem je tumačio seoskog milicajca, kao i u filmu "Rani radovi" Želimira Žilnika, gde je igrao lik po imenu Dragiša. "Rani radovi" su iste godine osvojili Zlatnog medveda na Berlinskom filmskom festivalu, što je mladom glumcu donelo zapaženu vidljivost već na samom početku karijere. Iste godine glumio je i u filmu "Pucanj" reditelja Krešimira Golika.

Prvu deceniju karijere Marko Nikolić je gotovo u potpunosti proveo u ulogama vezanim za ratnu i partizansku tematiku, sa izuzetkom civilne uloge u "Ranim radovima". Paralelno sa filmskim angažmanima, 1970. godine je, još kao student glume, postao član ansambla Narodnog pozorišta u Beogradu, gde će ostati stalno zaposlen do kraja života.

Uspon do popularnosti

Tokom sedamdesetih godina 20. veka, Marko Nikolić je nastavio da gradi karijeru pretežno kroz uloge partizanskih boraca i ratnika, što će mu, kako su primetili pojedini kritičari, kasnije gotovo simbolično odrediti i jednu od najvećih uloga u karijeri. Godine 1974. pojavio se u partizanskom filmu "Užička republika", u ulozi Klakera, dok su glavne uloge tumačili Boris Buzančić, Rade Šerbedžija, Božidarka Frajt i Neda Arnerić. Istu ulogu je ponovio i u istoimenoj televizijskoj seriji.

Naredne, 1975. godine, glumio je u filmu "Poznajete li Pavla Pleša?", a 1976. je ostvario jednu od svojih upečatljivijih ranih uloga – partizana Marka u filmu "Devojački most". Iste godine se pojavio i u kultnoj mini-seriji "Grlom u jagode", kao i u drami "Pucanj", gde je tumačio lik Petra Zorića, dok je ulogu njegovog najboljeg druga Tome Bradića igrao Božidar Orešković; film je osvojio nagrade na filmskim festivalima u Puli i Nišu.

Godine 1978. sledile su uloge Miše u filmu "Dvoboj za južnu prugu" i, još značajnije, uloga Puškara u filmu i istoimenoj seriji "Boško Buha". Uloga strogog, ali očinski nežnog komandira Puškara i danas se smatra jednom od tri najznačajnije filmske uloge Marka Nikolića, a upravo su ova uloga, kao i kasnija uloga Karađorđa, ostale upamćene i po upečatljivim brkovima koje je glumac nosio.

Sredinom osamdesetih godina, Nikolić je ostvario zapaženu ulogu u televizijskoj seriji "Sivi dom" (1984–1985), a pojavio se i u francuskom filmu "Le prix du danger", u ulozi takmičara, kao i u seriji "Zamke", gde je tumačio majora OZNE po imenu Pavle. Ipak, pravu, širu popularnost Marko Nikolić je doživeo tek krajem osamdesetih godina, ulogom u seriji koja će obeležiti čitavu jednu epohu.

Najveći uspesi

Vrhunac popularnosti Marko Nikolić je dostigao ulogom Dragiše Popadića, poznatijeg kao Giga Moravac, u televizijskoj seriji "Bolji život", koja se emitovala od 1987. do 1991. godine. Serija je u to vreme oborila rekorde gledanosti širom tadašnje Jugoslavije, a lik Gige Moravca postao je jedan od najprepoznatljivijih likova domaće televizije. Zahvaljujući ovoj ulozi, Marko Nikolić je ostao upamćen širom nekadašnje zajedničke države kao jedan od omiljenih glumaca svoje generacije.

Paralelno sa televizijskom slavom, Nikolić je ostvario i drugu izuzetno značajnu ulogu – vožda Karađorđa, koga je tumačio u nekoliko televizijskih drama, kao i u seriji "Vuk Karadžić", u režiji Đorđa Kadijevića. Igrao je istorijske ličnosti i u drugim ostvarenjima, među kojima se izdvajaju uloga Nikole Pašića, kao i uloga Adama Bogosavljevića u televizijskoj drami "67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije".

Na pozorišnoj sceni, jedna od njegovih najznačajnijih uloga bila je uloga Abela Znorka u predstavi "Zagonetne varijacije", u režiji Božidara Ćurkovića. Ovu ulogu je od 1998. godine odigrao čak 293 puta na matičnoj sceni Narodnog pozorišta i na brojnim gostovanjima, a upravo mu je ona donela prestižnu Nagradu "Raša Plaović". Za uloge u predstavama "Ivkova slava" i "Tri boje duge" dobio je i dve Statuete Ćuran.

Od filmskih uloga iz devedesetih i kasnijih godina izdvajaju se "Petrijin venac", u kojem je tumačio lik Dobrivoja, "Gluvi barut", gde je igrao lik po imenu Mrki, kao i "Dnevnik uvreda 1993", u kojem je tumačio Stefana Nikolića. U ratnim dramama devedesetih glumio je i u filmovima "Tamna je noć" i "Janez – država mrtvih". U poznijim godinama karijere pojavljivao se u serijama poput "Srećni ljudi", u ulozi Bate Šejna, "Brat Dejan", kao general Dejan Stanić, "Čizmaši", u ulozi generala Pantića, kao i u serijama "Emergency Center", "Komšije", "Crno sunce" i "Božićni ustanak", sve do poslednjih godina života.

Privatni život

O privatnom životu Marka Nikolića javno je poznato relativno malo podataka, s obzirom na to da je glumac tokom karijere retko govorio o porodičnom životu. Bio je oženjen suprugom Dubravkom Nikolić i imao je ćerke, od kojih je jedna, Mina, kasnije javno govorila o očevoj bolesti i njegovim poslednjim godinama života.

Prema dostupnim izvorima, Marko Nikolić je oboleo od raka pluća. Iako je bolest bila ozbiljna, glumac se, prema svedočenjima bliskih osoba, ponašao kao da se ništa neobično ne dešava i nastavio je da živi uobičajenim tempom koliko god mu je to zdravstveno stanje dozvoljavalo. Na hemoterapije je, prema pisanju medija, odlazio sam, gradskim prevozom. Njegova ćerka je kasnije istakla da je dugotrajna bolest, iako izuzetno teška, porodicu na neki način i pripremila na ono što je usledilo.

Marko Nikolić je preminuo 2. januara 2019. godine u Beogradu, u sedamdeset trećoj godini života. Njegovu smrt potvrdila je ćerka putem društvene mreže Fejsbuk. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, što predstavlja poseban vid priznanja za njegov doprinos srpskoj kulturi i umetnosti. Nakon njegove smrti, brojne kolege iz glumačkog sveta, među kojima Vojislav Brajović, Boban Jevtić i Gorica Popović, javno su izrazile saučešće i istakle njegov značaj za domaću glumačku scenu.

Zanimljivosti

• Majka Marka Nikolića, Leposava, bila je glumica u Kraljevačkom pozorištu i vodila ga je na probe još dok je bio beba.
• Pre nego što se opredelio za glumu, trenirao je košarku i sa sedamnaest godina dospeo do seniorskog tima kluba Sloga iz Kraljeva.
• Na prijemni ispit za glumu upisao se tek iz trećeg pokušaja, pošto je prethodno dva puta bio odbijen – jednom u Beogradu, a jednom u Novom Sadu.
• Uloge Puškara u filmu "Boško Buha" i vožda Karađorđa ostale su upamćene i po upečatljivim brkovima koje je glumac nosio, a koji su postali svojevrstan zaštitni znak njegovih ratničkih uloga.
• Prvu deceniju karijere proveo je gotovo isključivo u ulogama vezanim za rat i partizansku tematiku, što je, kako su primetili posmatrači, kasnije dovelo i do uloge Karađorđa.
• Lik Marka Nikolića se, u znak sećanja na njegov doprinos glumi, našao i na poštanskoj markici Srbije izdatoj 2021. godine.

Nagrade i priznanja

• Dve Statuete Ćuran, za uloge u predstavama "Ivkova slava" i "Tri boje duge".
• Nagrada "Raša Plaović" (1998), za ulogu Abela Znorka u predstavi "Zagonetne varijacije".
• Nagrada "Car Konstantin" (2003), dodeljena na Filmskim susretima u Nišu, za ulogu u filmu "Kordon".
• Prsten sa likom Joakima Vujića (2003), za izuzetan doprinos razvoju teatra i afirmaciji njegovog ugleda u zemlji i inostranstvu.
• Nagrada "Pavle Vuisić" (2012), koju dodeljuje Udruženje filmskih glumaca Srbije za izuzetan doprinos umetnosti glume na domaćem filmu.
• Zlatna medalja za zasluge u oblasti kulture i umetnosti (2018), koju mu je uručio predsednik Republike Srbije Aleksandar Vučić.

Nasleđe i uticaj

Marko Nikolić je svojim opusom ostavio dubok trag u srpskoj i jugoslovenskoj glumačkoj i televizijskoj istoriji. Lik Gige Moravca iz serije "Bolji život" i danas se smatra jednim od simbola televizijske kulture osamdesetih godina na prostoru bivše Jugoslavije, dok je uloga vožda Karađorđa dodatno potvrdila njegov glumački raspon, od komedije do istorijske drame.

Kao dugogodišnji član Narodnog pozorišta u Beogradu, Nikolić je pripadao generaciji glumaca koja je oblikovala jugoslovensku i srpsku glumačku školu, zajedno sa kolegama poput Mikija Manojlovića, Predraga Ejdusa i drugih. Nakon njegove smrti, javne izjave kolega i zvaničnika, uključujući predsednika Srbije Aleksandra Vučića, koji je istakao da je Marko Nikolić obogatio srpsku i jugoslovensku kinematografiju nizom upečatljivih uloga, potvrdile su koliko je njegov doprinos bio cenjen.

Njegov bogat opus od preko sedamdeset filmskih i televizijskih uloga, kao i brojne zapažene pozorišne predstave, i danas predstavljaju deo istorije srpske kinematografije i televizije, dok generacije gledalaca nastavljaju da ga pamte po ulozi Gige Moravca kao jednog od najtoplijih i najprepoznatljivijih likova domaće male scene.

Biografija - najčešća pitanja

Ko je Marko Nikolić?

Marko Nikolić je bio srpski filmski, televizijski i pozorišni glumac, rođen 1946. godine u Kraljevu, najpoznatiji po ulozi Gige Moravca u seriji "Bolji život".

Kada i gde je rođen Marko Nikolić?

Marko Nikolić je rođen 20. oktobra 1946. godine u Kraljevu.

Po čemu je najpoznatiji Marko Nikolić?

Najpoznatiji je po ulozi Dragiše Popadića, zvanog Giga Moravac, u televizijskoj seriji "Bolji život", kao i po tumačenju vožda Karađorđa u više ostvarenja.

Koju je ulogu Marko Nikolić igrao u seriji "Bolji život"?

U seriji "Bolji život" Marko Nikolić je tumačio lik Dragiše Popadića, poznatijeg pod nadimkom Giga Moravac.

Da li je Marko Nikolić igrao Karađorđa?

Da, Marko Nikolić je ulogu vožda Karađorđa tumačio u nekoliko televizijskih drama, kao i u seriji "Vuk Karadžić".

Gde je Marko Nikolić diplomirao glumu?

Marko Nikolić je diplomirao glumu na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu (izvori se razlikuju u pogledu tačne godine diplomiranja, navode se 1972. i 1974. godina).

Koje je najznačajnije nagrade osvojio Marko Nikolić?

Među najznačajnijim priznanjima su Nagrada "Raša Plaović", Nagrada "Car Konstantin", Nagrada "Pavle Vuisić" i Zlatna medalja za zasluge u oblasti kulture i umetnosti.

Kada i kako je umro Marko Nikolić?

Marko Nikolić je preminuo 2. januara 2019. godine u Beogradu, nakon duže borbe sa rakom pluća.

Gde je sahranjen Marko Nikolić?

Marko Nikolić je sahranjen u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Da li je Marko Nikolić imao porodicu?

Da, Marko Nikolić je bio oženjen suprugom Dubravkom Nikolić i imao je ćerke, od kojih je jedna, Mina, javno govorila o njegovoj bolesti.

Zaključak

Marko Nikolić je bio jedan od najprepoznatljivijih srpskih glumaca druge polovine 20. i početka 21. veka, čiji je opus obeležen kako komičnim, tako i dramskim ulogama. Rođen u Kraljevu 1946. godine, izgradio je karijeru koja je trajala pola veka, od prvih partizanskih uloga, preko dugogodišnjeg članstva u Narodnom pozorištu u Beogradu, do uloge Gige Moravca u seriji "Bolji život", koja mu je donela najveću popularnost. Preminuo je 2019. godine u Beogradu, ostavivši za sobom bogato glumačko nasleđe koje i danas ostaje deo kolektivnog sećanja na jugoslovensku i srpsku televizijsku i filmsku kulturu.