Ko je Ratko Mladić

Ratko Mladić bio je srpski vojni general, komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske od 1992. do 1995. godine i jedna od centralnih ličnosti rata u Bosni i Hercegovini. Pravosnažnom presudom Mehanizma za krivične sudove u Hagu, koja je potvrđena 8. juna 2021. godine, Ratko Mladić je proglašen krivim za genocid nad Bošnjacima u Srebrenici, progon civilnog stanovništva, terorisanje građana Sarajeva tokom višegodišnje opsade i uzimanje pripadnika mirovnih snaga UN za taoce, te je osuđen na doživotnu kaznu zatvora.

Mladić se posle rata skrivao skoro 16 godina, prvo u Srbiji uz podršku dela vojnog i državnog aparata, a zatim u sve težim okolnostima, sve dok nije uhapšen 26. maja 2011. godine u selu Lazarevo kod Zrenjanina. Njegovo suđenje pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (ICTY) trajalo je više od pet godina i predstavljalo je jedan od poslednjih velikih procesa vezanih za raspad Jugoslavije.

Poreklo i rani život

Ratko Mladić rođen je 12. marta 1943. godine u selu Božanovići kod Kalinovika, u planinskom području istočne Hercegovine koje se u to vreme nalazilo pod upravom Nezavisne Države Hrvatske. Njegov otac, Nedeljko (Neđo) Mladić, bio je pripadnik partizanskog pokreta i poginuo je 1945. godine, u poslednjim mesecima Drugog svetskog rata, u sukobu sa pripadnicima ustaškog pokreta. Ratko je tada imao svega dve godine i oca nije upamtio.

Majka, Stana Mladić (rođena Ilić, prema pojedinim izvorima Lalović), sama je podizala troje dece – ćerku Milicu i sinove Ratka i Milivoja – u siromašnim posleratnim uslovima na selu. Prema porodičnim pričama koje su kasnije prenosili mediji, Ratko je kao odojče preživeo tešku bolest, dok su njegovi roditelji u to vreme bili zaraženi tifusom. Odrastanje bez oca, u ratom opustošenom kraju, prema mišljenju pojedinih biografa uticalo je na njegovo kasnije opredeljenje za vojnički poziv.

Obrazovanje

Mladić je osnovno obrazovanje stekao u rodnom kraju, a zatim se opredelio za vojničku karijeru. Završio je Vojno-industrijsku školu u Zemunu, poznatu i pod nazivom "Teleoptik", nakon čega je nastavio školovanje na Vojnoj akademiji Kopnene vojske. Kasnije je pohađao i Komandno-štabnu akademiju, koju je, prema navodima više izvora, završio kao prvi u svojoj generaciji, sa visokom prosečnom ocenom. Ovakav obrazovni put bio je uobičajen za oficire Jugoslovenske narodne armije (JNA) tog perioda i predstavljao je osnovu za dalje napredovanje u vojnoj hijerarhiji.

Vojna karijera u JNA

Oficirsku karijeru Ratko Mladić započeo je 27. septembra 1965. godine, kada je raspoređen u garnizon u Skoplju, u sastav 3. armijske oblasti JNA, gde je sa činom potporučnika komandovao vodom u 89. pešadijskom puku. Narednih godina napredovao je kroz niže i srednje oficirske činove, obavljajući dužnosti u nastavnim i operativnim jedinicama. Čin potpukovnika dobio je 25. decembra 1980. godine, radeći u Odeljenju za operativnu nastavu u komandi garnizona Skoplje.

Tokom osamdesetih godina Mladić je službovao i u Prištini, gde je, prema svedočenjima kolega, važio za discipliniranog i predanog oficira koji je više voleo teren i rad sa vojnicima nego kancelarijske poslove. Početkom januara 1991. godine postavljen je za pomoćnika komandanta Prištinskog korpusa. Krajem juna iste godine, uoči raspada SFRJ i izbijanja ratova na njenoj teritoriji, premešten je u Knin, u tadašnjoj Republici Hrvatskoj, gde počinje njegovo direktno učešće u ratnim sukobima.

Rat u Hrvatskoj i dolazak u Bosnu i Hercegovinu

U Kninu je Mladić preuzeo komandu nad jedinicama JNA u vreme zaoštravanja sukoba između srpskog stanovništva u Krajini i hrvatskih vlasti. Početkom marta 1992. godine, po naređenju načelnika Generalštaba JNA Blagoja Adžića, prebačen je iz Knina u Sarajevo, gde je preuzeo dužnost komandanta 2. vojne oblasti JNA od generala Milutina Kukanjca. Tim povodom vanredno je unapređen u čin general-potpukovnika.

Ubrzo po izbijanju rata u Bosni i Hercegovini, 12. maja 1992. godine, odlukom Skupštine srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, Mladić je postavljen za komandanta novoformiranog Glavnog štaba Vojske Republike Srpske (VRS). Na toj funkciji ostao je sve do kraja rata 1995. godine, praktično upravljajući svim vojnim operacijama bosanskih Srba tokom sukoba.

Komandant Vojske Republike Srpske

Kao komandant Glavnog štaba VRS, Mladić je rukovodio nizom vojnih operacija širom Bosne i Hercegovine. Pod njegovom komandom, snage VRS učestvovale su u borbenim dejstvima u opštinama Banja Luka, Bijeljina, Foča, Ilidža, Kalinovik, Ključ, Kotor Varoš, Prijedor, Sanski Most, Vlasenica i drugim. Sud je kasnije utvrdio da su u tim opštinama tokom 1992. godine počinjeni teški zločini nad nesrpskim civilnim stanovništvom, iako je Mladić za genocid u šest od tih opština (Foča, Vlasenica, Ključ, Sanski Most, Kotor Varoš i Prijedor) na kraju oslobođen krivice zbog nedovoljnih dokaza o genocidnoj nameri.

Uz Mladića su tokom rata delovali i drugi visoki oficiri i politički zvaničnici Republike Srpske, uključujući tadašnjeg predsednika Radovana Karadžića, sa kojim je Mladić često prikazivan u javnosti i sa kojim je kasnije zajedno bio i procesuiran pred Haškim tribunalom, iako u odvojenim postupcima.

Opsada Sarajeva

Jedan od najtežih segmenata optužnice protiv Mladića odnosio se na opsadu Sarajeva, koja je trajala od maja 1992. do novembra 1995. godine i predstavljala jednu od najdužih opsada glavnog grada u modernoj istoriji Evrope. Sud je utvrdio da su snage pod Mladićevom komandom sistematski granatirale grad i sprovodile snajpersko delovanje protiv civilnog stanovništva, sa ciljem terorisanja građana Sarajeva. Zbog ovih dela Mladić je proglašen krivim za progon i terorisanje civilnog stanovništva.

Genocid u Srebrenici

Središnji deo optužnice, i istorijski najteži deo Mladićeve odgovornosti, odnosio se na događaje u Srebrenici u julu 1995. godine. Prema presudi suda, snage pod komandom Ratka Mladića ubile su oko 8.000 bošnjačkih muškaraca i dečaka nakon zauzimanja enklave koja je formalno bila pod zaštitom snaga Ujedinjenih nacija (UNPROFOR). Masakr u Srebrenici ocenjen je kao najteži zločin počinjen u Evropi od Drugog svetskog rata i jedini događaj sa prostora bivše Jugoslavije koji su međunarodni sudovi pravno okvalifikovali kao genocid.

Mladić je tokom suđenja lično prisustvo u Srebrenici tih dana potvrdio, dok je odgovornost za zločine osporavao. Sud je, na osnovu obimne dokumentacije, presretnutih komunikacija i svedočenja preživelih, utvrdio njegovu komandnu odgovornost za planiranje i sprovođenje ubistava.

Bekstvo od pravde

Prva optužnica protiv Ratka Mladića podignuta je 24. jula 1995. godine, dok je druga, koja se konkretno odnosila na genocid u Srebrenici, usledila krajem iste godine. Uprkos tome, Mladić je narednih godina živeo u Srbiji, delom uz podršku pojedinih struktura vojske i države, koristeći vojnu penziju i krećući se relativno slobodno sve do sredine dvehiljaditih godina, kada je pritisak međunarodne zajednice naveo srpske vlasti da pojačaju potragu za njim.

Tokom narednih godina Mladić se sve više skrivao, menjajući adrese i identitete – u jednom periodu predstavljao se kao Milorad Komadić. Njegova supruga Bosiljka i sin Darko 2003. godine su, u nedostatku informacija o njegovoj sudbini, pred sudom čak zatražili da bude proglašen mrtvim. Uhapšen je tek 26. maja 2011. godine, u kući svog rođaka u selu Lazarevo kod Zrenjanina, posle gotovo 16 godina bekstva. Šest dana kasnije izručen je Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju u Hagu.

Suđenje pred Haškim tribunalom

Suđenje Ratku Mladiću pred ICTY-jem počelo je 16. maja 2012. godine, po optužnici koja je obuhvatala 11 tačaka, uključujući genocid, zločine protiv čovečnosti i kršenje zakona i običaja ratovanja. Proces je trajao 530 dana saslušanja i predstavljao je jedan od najkompleksnijih postupaka u istoriji međunarodnog krivičnog prava, sa stotinama svedoka i ogromnom količinom dokumentacije.

Tokom suđenja Mladić je više puta imao burne reakcije prema sudskom veću, osporavao je legitimitet suda i tvrdio da rat u Bosni i Hercegovini nije sam započeo niti planirao. U jednom od izlaganja pred žalbenim većem, ukazivao je na istorijsko postojanje srpskih manastira u okolini Srebrenice, nastojeći da relativizuje značaj mesta u kontekstu optužbi koje su mu se stavljale na teret.

Presuda i doživotna kazna

Prvostepenom presudom od 22. novembra 2017. godine, Pretresno veće Haškog tribunala proglasilo je Ratka Mladića krivim po 10 od 11 tačaka optužnice i osudilo ga na doživotnu kaznu zatvora. Osuđen je za genocid u Srebrenici, progon i prisilno premeštanje Bošnjaka i Hrvata širom Bosne i Hercegovine, terorisanje civilnog stanovništva Sarajeva i uzimanje pripadnika snaga UN za taoce tokom NATO bombardovanja 1995. godine. Oslobođen je optužbe za genocid počinjen u šest bosanskohercegovačkih opština tokom 1992. godine.

Na presudu su se žalili i tužilaštvo i odbrana. Žalbeno veće Mehanizma za krivične sudove u Hagu, kojim je predsedavala sudija Priska Matimba Nijambe iz Zambije, 8. juna 2021. godine potvrdilo je prvostepenu presudu u celosti, čime je kazna doživotnog zatvora postala pravosnažna. Time je Mladić postao jedan od sedam osuđenika kojima je ICTY, odnosno njegov pravni naslednik, izrekao doživotnu robiju.

Privatni život

Ratko Mladić bio je oženjen Bosiljkom Mladić, sa kojom je imao dvoje dece – sina Darka i ćerku Anu. Ana Mladić bila je jedna od najboljih studentkinja Medicinskog fakulteta u Beogradu. Prema zvaničnoj verziji događaja, 24. marta 1994. godine, u 24. godini života, izvršila je samoubistvo očevim pištoljem u porodičnoj kući na Banovom brdu u Beogradu, u trenutku kada su u susednoj prostoriji bili njena majka Bosiljka i brat Darko.

Motivi Aninog samoubistva nikada nisu do kraja razjašnjeni, a u javnosti su godinama kružile različite pretpostavke – od pritiska zbog optužbi koje su se već tada iznosile protiv njenog oca, do teze da je na njenu odluku uticala pogibija njenog momka na ratištu u Bosni i Hercegovini. Prema pisanju više medija, ovaj gubitak je duboko obeležio Ratka Mladića i, prema svedočenjima bliskih saradnika, predstavljao je jedan od najtežih trenutaka njegovog života. Napominjemo da su ovi navodi delom zasnovani na nagađanjima iz medija i nisu svi nezavisno potvrđeni.

Sin Darko Mladić i supruga Bosiljka ostali su uz Ratka Mladića tokom čitavog perioda njegovog bekstva, suđenja i zatočeništva, i javno su se zalagali za njegovo puštanje na lečenje iz humanitarnih razloga u poslednjim godinama njegovog života.

Zdravlje i poslednje godine

Tokom boravka u pritvorskoj jedinici u Hagu, zdravstveno stanje Ratka Mladića postepeno se pogoršavalo. Prema izveštajima iz 2026. godine, pretrpeo je više moždanih udara, od kojih poslednji početkom aprila te godine, a bolovao je i od ozbiljnih kardiovaskularnih oboljenja, povišenog krvnog pritiska, neuroloških oštećenja i problema sa bubrezima. Više puta je hospitalizovan i podvrgavan medicinskim intervencijama, uključujući operacije na srcu i nozi.

Poslednjih godinu i po dana života proveo je vezan za krevet u pritvorskoj bolnici Mehanizma za krivične sudove u Hagu. Srbija je više puta, uključujući i dane neposredno pred njegovu smrt, zvanično apelovala da mu se iz humanitarnih razloga dozvoli prevremeno puštanje i lečenje u Srbiji, uz ponudu da obezbedi medicinski transport i dalje zbrinjavanje, ali ovi zahtevi nisu usvojeni.

Ratko Mladić preminuo je 27. avgusta 2026. godine u pritvorskoj bolnici u Hagu, u 83. godini života, o čemu je javnost obavestio njegov sin Darko Mladić.

Telo Ratka Mladića dopremljeno je iz Haga u Beograd 3. septembra 2026. godine avionom Vlade Srbije, pošto je Mehanizam za krivične sudove u Hagu posmrtne ostatke predao porodici. Na aerodromu "Nikola Tesla" kovčeg prekriven zastavama Srbije i Republike Srpske dočekali su sin Darko Mladić i pripadnici Vojske Srbije, nakon čega je telo prebačeno na Vojnomedicinsku akademiju radi obdukcije, na zahtev porodice.

Komemoracija je održana 5. septembra 2026. godine u Domu Vojske u Beogradu. Kovčeg je 7. septembra bio izložen u Crkvi Svetog Luke na Vidikovcu (Košutnjak), gde su građani od jutra do podneva mogli da odaju poštu, nakon čega je opelo služio patrijarh srpski Porfirije. Sahrana je usledila istog dana na Topčiderskom groblju u Beogradu, pored groba njegove ćerke Ane, uz vojne počasti i prisustvo više hiljada ljudi. Porodica je pozvala građane da na sahranu dolaze javnim prevozom kako bi se izbegla gužva.

Zanimljivosti

• Mladić je bio poznat po tome što je meticulozno dokumentovao sopstveni život kroz dnevnike, video-snimke i fotografije, od kojih je veliki deo kasnije korišćen kao dokazni materijal na njegovom suđenju.
• Prilikom hapšenja 2011. godine, Mladić nije bio maskiran niti naoružan, a mediji su preneli da je delovao vidno ostareo i fizički oronuo u odnosu na fotografije iz perioda rata.
• Tokom skrivanja koristio je više lažnih identiteta, među kojima i ime Milorad Komadić.
• Nekoliko meseci nakon smrti njegove ćerke Ane, u misterioznim okolnostima na Savskom jezeru u Beogradu nastradala je porodica njegovog dugogodišnjeg šefa obezbeđenja, što je dodatno hranilo razne teorije u javnosti; ove okolnosti nikada nisu zvanično dovedene u direktnu vezu sa Mladićevim slučajem.

Nagrade i priznanja

Ratko Mladić nije dobijao zvanična međunarodna priznanja niti državna odlikovanja demokratskih institucija nakon rata, s obzirom na to da je bio predmet međunarodne poternice i, kasnije, osuđenik za genocid. U pojedinim krugovima u Republici Srpskoj i Srbiji povremeno mu se odaje simbolična počast kroz murale, natpise i izjave pojedinih javnih ličnosti, što je u više navrata izazivalo oštre reakcije međunarodne zajednice i suseda Bosne i Hercegovine. Ovakvi postupci ne predstavljaju zvanična državna priznanja.

Nasleđe i uticaj

Lik i delo Ratka Mladića ostaju duboko podeljena tema na prostoru bivše Jugoslavije. Za porodice žrtava genocida u Srebrenici i za veliki deo međunarodne javnosti, on predstavlja simbol najtežih zločina počinjenih na evropskom tlu posle Drugog svetskog rata, a njegova pravosnažna osuda smatra se jednim od ključnih presedana u razvoju međunarodnog krivičnog prava, posebno u pogledu utvrđivanja komandne odgovornosti za genocid.

Istovremeno, u delu srpske i republikosrpske javnosti Mladić se i dalje percipira kao vojni komandant koji je branio srpski narod tokom rata, a njegov slučaj ostaje predmet oštrih političkih podela između Srbije, Bosne i Hercegovine i Hrvatske. Njegovo suđenje, uz proces Radovanu Karadžiću, ostaje jedan od najznačajnijih u istoriji Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju i često se navodi u udžbenicima i naučnim radovima iz oblasti međunarodnog prava.

Biografija – najčešća pitanja

Kada i gde je rođen Ratko Mladić?

Ratko Mladić rođen je 12. marta 1943. godine u selu Božanovići kod Kalinovika, u istočnoj Hercegovini (pojedini izvori navode 1942. kao godinu rođenja).

Za šta je Ratko Mladić osuđen?

Pravosnažno je osuđen na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, progon i prisilno premeštanje civila širom Bosne i Hercegovine, terorisanje stanovništva Sarajeva tokom opsade grada i uzimanje pripadnika mirovnih snaga UN za taoce.

Koliko je dugo Ratko Mladić bio u bekstvu?

Mladić se od prve optužnice 1995. godine skrivao gotovo 16 godina, sve do hapšenja u maju 2011. godine u selu Lazarevo kod Zrenjanina.

Ko je bio komandant Vojske Republike Srpske?

Ratko Mladić je od 1992. do 1995. godine bio komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske.

Da li je Ratko Mladić imao decu?

Imao je dvoje dece, sina Darka i ćerku Anu, koja je preminula 1994. godine.

Kada je preminuo Ratko Mladić?

Preminuo je 27. avgusta 2026. godine u pritvorskoj bolnici u Hagu, u 83. godini života.

Ko je bila supruga Ratka Mladića?

Bosiljka Mladić bila je njegova supruga, sa kojom je ostao u braku sve do smrti.

Da li je Ratko Mladić bio u braku sa Radovanom Karadžićem u istom procesu?

Ne, iako su bili politički i vojno povezani tokom rata u Bosni i Hercegovini, Mladiću i Karadžiću suđeno je u odvojenim, ali povezanim procesima pred istim sudom.

Šta se dogodilo u Srebrenici 1995. godine?

U julu 1995. godine snage pod komandom Ratka Mladića ubile su oko 8.000 bošnjačkih muškaraca i dečaka nakon zauzimanja enklave Srebrenica, što je sud kasnije pravno okvalifikovao kao genocid.

Gde se Ratko Mladić skrivao pre hapšenja?

Najveći deo bekstva proveo je u Srbiji, menjajući adrese i koristeći lažne identitete, uz povremenu podršku pojedinih struktura koje su mu omogućavale da izbegne hapšenje.

Zaključak

Ratko Mladić prošao je put od oficira Jugoslovenske narodne armije do komandanta Vojske Republike Srpske i, na kraju, do osuđenika za genocid pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju. Njegova uloga u opsadi Sarajeva i genocidu u Srebrenici obeležila je jedan od najmračnijih perioda evropske istorije posle Drugog svetskog rata, dok su njegovo bekstvo, hapšenje 2011. godine i višegodišnje suđenje postali simbol napora međunarodne zajednice da procesuira zločine počinjene tokom raspada Jugoslavije. Preminuo je 27. avgusta 2026. godine u pritvorskoj bolnici u Hagu, ostavljajući za sobom nasleđe koje ostaje duboko podeljeno između priznanja žrtvama genocida i i dalje prisutnog spora oko njegove uloge u ratovima devedesetih.